پایان نامه ارشد: بررسی حقوقی جرم اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان -با توجه به قانون اصلاحی سال ۱۳۸۹

در معرض فروش قرار دادن مواد مخدر، خود جرم مستقلی است، و این جرم زمانی محقق می­گردد که متهم، مواد را برای فروش به دیگران عرضه می­کند. در واقع این جرم عرضه مواد برای فروش است، اما اگر مواد برای فروش عرضه نگردد، مثل این که شخص مواد را به طور رایگان در اختیار دیگران بگذارد یا این که قبل از انتقال مواد طرفین دستگیر شوند، جرم در معرض فروش قرار دادن مواد انجام نپذیرفته، بلکه عرضه کننده به اتهامات دیگر از قبیل حمل و نگهداری یا شروع به جرم عرضة مواد محکوم می شود.

 

ـ عنصر مادي جرم توزیع

توزیع هرگونه فعل مادی ایجابی که منجر به انتقال و پخش غیر معوض مواد مخدر و روان گردان به دیگران می­باشد. بنابراین اگر شخص مواد را به دیگران منتقل کند و در مقابل وجهی دریافت کند عمل وی فروش خواهد بود. در غیر این صورت عنوان توزیع بر آن صدق می­کند. بنابراین توزیع یک فعل مادی مثبت انتقال غیر معوضِ مواد به بیش از یک نفر را گویند.[۱] از نظر عرفی، توزیع با یک دفعه محقق نمی­یابد، بلکه با پخش یک چیز میان چندین نفر و البته به مقدار زیاد، محقق می­شود.

 

۲ـ عنصر معنوی جرایم خرید، فروش، عرضه و توزیع مواد مخدر و روان گردان

خرید و فروش و عرضه و توزیع مواد همگی از جرایم عمدی هستند و مجرمین با علم و اطلاع از ماهیت موضوع معامله، عرضه یا توزیع مواد، مبادرت به انجام آن می­نمایند. البته دربارة مواد صنعتی و شیمیایی مندرج در ماده ۴۰ الحاقی، اصلاحی ۱۳۸۹  علاوه بر شرایط فوق، احراز قصد تبدیل و تولید مواد مخدر و روان گردان از این مواد هم لازم است هرچند نتیجة مورد نظر به دست نیاید.

 

۳ـ عنصر قانونی جرایم خرید، فروش، عرضه و توزیع مواد مخدر و روان گردان

در قانون مصوب شورای انقلاب ۱۳۵۹ از خرید و توزیع مواد مخدر ذکری به میان نیامده بود، ولی در قانون اصلاحی سال ۱۳۷۶ و به تبع آن در قانون اصلاحی ۱۳۸۹ در بند ۳ ماده ۱، تمامی این جرایم به صورت مستقل احصاء شده و طی مواد ۴ ،۵ و۸ برای آنها مجازات تعیین شده است. این مجازاتها دقیقاً همان موارد مقرر برای جرایم ورود، حمل، اختفاء یا تولید می­باشد که در مباحث قبلی به آن اشاره نمودیم.

مادة ۴۰ الحاقی، اصلاحی قانون مبارزه با مواد مخدر و روان گردان سال ۸۹ نیز، خرید و فروش مواد صنعتی و شیمیایی مورد استفاده برای تولید موادمخدر یا روان گردان­های صنعتی غیر دارویی و خرید و فروش کدئین و متادون را جرم می­داند که البته طبق مادة ۴۱ قانون مذکور، اگر با مجوز دولت و وزارت بهداشت برای مصارف پزشکی، صنعتی و تحقیقاتی باشد جرم محسوب نمی­شود.

 

ب ـ جرایم وابسته

به نظر نگارنده از آنجایی که بررسی این جرایم نسبت به جرایم دسته الف، با  توجه به موضوع تحقیق از حوزه بحث ما خارج می­باشد، بنابراین فقط  به یک تعریف مختصر و بیان مصادیقی از این جرایم  اکتفا نمودیم.

جرائم دیگری وجود دارند که با جرائم اصلی مرتبطند و به منظور ارتکاب آن جرائم تحقق پیدا می­کنند و در زمرۀ جرائم وابسته قرار می­گیرند. به عنوان مثال: وارد کردن مواد مخدر به زندان یا بازداشتگاه یا بازپروری و نگهداری معتادان، تقصیر مأموران در جلوگیری از ورود مواد مخدر به زندان یا بازداشتگاه یا اردوگاه بازپروری و نگهداری معتادان، قرار دادن مواد مخدر یا آلات و ادوات استعمال آن در محلی به قصد متهم کردن دیگری و ایراد اتهام برخلاف واقع به دیگری، اختصاص دادن مکان به منظور انبار کردن تولید و توزیع مواد مخدر از این دسته جرایم هستند. البته در برخورد جزایی و تعیین مجازات، عموماً با دسته­ی اول جرایم (اصلی) به نحو شدیدتری برخورد می­شود و مجازات معین برای جرایم دسته­ی دوم، (وابسته)، در واقع، تابعی از مجازات جرایم اصلی قرار داده شده است.[۲]

 

مبحث دوم : ارکان جرم اعتیاد و استعمال مواد مخدر و روان گردان

با توجه به اینکه اعتیاد طبق ماده ۱۵ مصوبه مبارزه با مواد مخدر جرم شناخته شده است مانند هر جرم دیگری باید عناصر تشکیل دهنده آن مورد بررسی قرار گیرد.

 

گفتار اول : ارکان جرم اعتیاد به مواد مخدر و روان گردان

بند اول ـ عنصر مادی جرم اعتیاد

عنصر مادی این جرم نیز به نام «اعتیاد» نامیده می­شود اما اعتیاد یک رفتار فیزیکی نیست بلکه یک حالتی است که بر اثر کثرت استعمال مواد مخدر و روان گردان به وجود می­آید. اعتیاد به مواد را اگر جرم بدانیم (از نظر نوع رفتار مجرمانه) می­توان آن را در ردیف جرایم مستمر قرار داد، زیرا اعتیاد حالتی است در وجود شخص و این حالت استمرار دارد.[۳] اما ممکن است گفته شود که اعتیاد جزء جرایم مستمر می­باشد زیرا حالت اعتیاد، حالتی است که مستمراً وجود دارد اما در عرف حقوق جزا، جرم مستمر جرمی است که رفتار فیزیکی آن به صورت مستمر و با اراده انجام می­شود و این معمولاً ناظر به جرایمی است که مرتکب در ارتکاب رفتار فیزیکی، اراده دارد اما جرایمی که «حالت» رفتار فیزیکی آنها را تشکیل می­دهد و صاحب حالت اراده­ای ندارد نمی­توان حالت آنها را جرم مستمر دانست.[۴]

اعتیاد به مواد مخدر از نادر جرایمی است که عنصر مادی آن داشتن حالت مجرمانه ناشی از فعل مادی ایجابی است. اما به نظر برخی از اساتید حقوق جزا در این جرم فعل مرتکب عبارتست از اعتیاد[۵] و اعتیاد فعل مادی مثبت است و نمی­توان آن را حالت و وضعیت تلقی کرد. چون حالت و وضعیت نتیجه فعل مادی مثبت است. لذا، دقیقتر آن است که اعتیاد را حالت و وضعیت ناشی از فعل مادی مثبت بدانیم که در اثر کثرت استعمال مواد مخدر (نهی مقنن از استعمال مواد مخدر) حاصل می­شود.[۶]

[۱]- همان، ص ۲۶۴٫

[۲]- ساکی، محمد رضا، جرایم مواد مخدراز دیدگاه حقوق داخلی و بین المللی، پیشین، ص ۳۳٫

[۳]ـ  ساکی، مواد مخدر و روان گردان از دیدگاه علوم جنایی و حقوق بین الملل، پیشین، ص۱۳۰٫

[۴]ـ زراعت، عباس، منبع پیشین، ص ۹۲٫

[۵]- شهری، غلامرضا، ستوده جهرمی، سروش، نظریات اداره حقوقی قوه قضائیه در زمینه مسائل کیفری از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۲۷۱، جلد اول، نشر روزنامه رسمی کشور، سال ۱۳۷۳، ص ۴۸۵٫

-[۶] رحمدل، منصور، منبع پیشین، ص ۲۱۹٫

خرید و دانلود فایل:

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد (docx ):

بررسی حقوقی جرم اعتیاد با توجه به قانون اصلاحی قانون مبارزه با مواد مخدر سال 1389