پایان نامه – بررسی نقش صمیمیت میان زوجین

پيامبر گرامي اسلام حضرت محمدˆ مي فرمايند: با زنان مهرباني كنيد و دل هايشان را به دست آوريد تا با شما همراهي كنند و هرگز آنان را مجبور و خشمگين نكنيد. « فَأَشْفِقُوا عَلَيْهِنَّ وَ طَيِّبُوا قُلُوبَهُنَّ حَتَّى يَقِفْنَ مَعَكُمْ وَ لا تَكْرَهُوا النِّسَاءَ وَ لا تَسْخَطُوا بِهِن » و در روايت ديگري فرمودند: « قَوْلُ الرَّجُلِ لِلْمَرْأَةِ إِنِّي أُحِبُّكِ لَا يَذْهَبُ مِنْ قَلْبِهَا أَبَداً» اگر مردي به همسرش بگويد «دوستت دارم» هرگز از قلب او خارج نمي شود (عاملی، ۱۳۷۶).

همچنين حضرت رسولˆ فرمودند: « إِذَا أَحْبَبْتَ رَجُلًا فَأَخْبِرْهُ بِذَلِكَ فَإِنَّهُ أَثْبَتُ لِلْمَوَدَّةِ بَيْنَكُمَا» هرگاه كسي را دوست داشتي، او را بدان آگاه ساز؛ زيرا اين كار، دوستي را در ميان شما استوارتر مي سازد (کافی، ۱۳۶۹).

لازمة شادابي و نشاط رواني زن و مرد به ويژه زن اين است كه خود را محبوب همسر خويش ببيند و از عشق و علاقة او نسبت به خود مطمئن باشد. اگر زن در مورد محبت و علاقة همسرش نسبت به خود ترديد كند يا به علاقة او به افراد ديگر پي ببرد، احساس درماندگي و ناتواني عاطفي به او دست مي دهد و از اينكه نتوانسته عواطف شوهر را تصرف كند، احساس خسران مي كند. در نتيجه اين احساس، ممكن است رو به پژمردگي نهاده و از نشاط روحي اش كاسته شود. اين مسئله چنان بر روان زن تأثير مي گذارد كه علاقة او نسبت به فرزندانش نيز كمتر مي شود؛ يعني حتي عاطفة مادري نيز به شدت از عواطف شوهر نسبت به زن تأثير مي پذيرد. حمايت و مهرباني قلبي مرد، آن قدر براي زن ارزش دارد كه زندگي زناشويي بدون آن, براي زن قابل تحمل نبوده و هرگز احساس خوشبختي نمي كند (حیدری، ۱۳۸۵).

زن به دليل ويژگي هاي خاصي كه دارد اغلب نمي تواند به طور مستقيم از بي مهري يا كم توجهي شوهرش نسبت به خود گلايه كند؛ گويي اين كار را يا در شأن خود نمي داند و يا آن را مايه تحقير خود و چه بسا مايه تحقير شوهر بداند. حال اگر از چنين وضعي پيوسته رنج ببرد، آثار نامطلوب اين احساس دروني به مرور زمان در رفتارهاي او با اعضاي خانواده به ويژه همسر پديدار مي شود. زن اگر از عواطف همسري ارضا شود، عالي ترين احساسات خود را نثار شوهر مي كند و بيش ترين فداكاري را نثار زندگي و شوهر خواهد كرد. بنابراين مهم ترين وظيفه اخلاقي و انساني مرد اين است كه همسر خود را از همان آغاز زندگي از محبتي كه به او دارد آگاه سازد و پيوسته با نثار محبت و انجام كارهايي كه نشان از علاقه و عشق او به همسر است او را مطمئن كند و سعي كند با بذل محبت ومهرباني ، نهال نورسيدة زندگي زناشويي را سيراب و سرسبز سازد. زن نياز دارد كه حرف هاي پرمهر و محبت را به طور مداوم بشنود، با شوهرش بيرون برود، در تحسين و تمجيد از هرچيزي، با شور و شوق شوهرش شريك شود و نيز يكي شدن واقعي با همسرش را در سكوتي لذت بخش تجربه كند. براي زن عشق به معناي علاقه دايمي و در سطح عالي است؛ درست به همين دليل است كه مي خواهد هميشه در كنار شوهرش باشد. زن براي ساعت هايي كه شوهرش در كنار اوست ,ارزش قايل است؛ جمعه هايي كه او در خانه است و غروب هايي كه شوهر او را به مهماني يا تفريح مي برد ,ارزش زيادي قايل است.اگر شوهر به كاري و تفريحي بپردازد كه مورد رضايت زن نيست (مثل فوتبال يا فيلم هاي پليسي) زن احساس مي كند ديگر مورد علاقه شوهر نيست و از اين كار مرد, عصباني مي شود (تورینر، ۱۳۷۹).

زن نيز بايد به شوهر خود عشق بورزد و از اظهار محبت به او دريغ نكند و علاقة خود را به گونه هاي گوناگون بيان نمايد. از خدمات مرد و تلاش او قدرداني كند و با برجسته كردن فداكاري هاي مرد، او را مورد توجه قرار دهد. ابراز علاقة زن به شوهر علاوه بر جلب رضايت و عواطف شوهر، باعث افزايش انگيزه مرد براي تلاش و تأمين آسايش خانواده مي گردد، همچنين باعث رضايت خاطر مرد از زندگي و احساس ارزشمندي در خانواده مي گردد.

امام صادق† در اين باره مي فرمايند: « وَ إِظْهَارُ الْعِشْقِ لَهُ بِالْخِلَابَةِ وَ الْهَيْئَةِ الْحَسَنَةِ لَهَا فِي عَيْنِه» زن بايد با اظهار علاقه و با دلربايي و آرايش در برابر شوهر به گونه اي عمل كند كه رضايت و خوشنودي شوهر جلب شود (مجلسی، ۱۴۰۳).

بنابراين حُسن معاشرت حق و وظيفه طرفين است، از ناحيه زن، زن بايد با شوهرش به نيكويي معاشرت كند و با اخلاق خوش و چهرة بشاش برخورد كند. اسلام، افراد را به احسان كردن به خانواده ,دعوت مي كند و هرچه را به بنيان خانواده زيان برساند حرام مي داند. خداوند مي فرمايد: « وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ [۱]» با همسرتان خوش رفتاري كنيد و نيز مي فرمايد: « وَلَا تُضَارُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ [۲]» به زنان زيان وارد نسازيد كه زندگي برايشان سخت شود. همچنين پيامبرˆ فرمودند: « خيرُكُم خيرُكُم لاَهله وَ انا خيرُكُم لاَهلي » بهترين شما بهترين كس براي خانواده اش هست، و من براي خانواده ام بهترينم (عاملی، ۱۳۷۶).

اسلام بر ديباچة كتاب زناشويي سرلوحه اي از مهر و محبت نگاشته است، طرفين اين معامله مهم اجتماعي را دو دل رئوف و دو قلب مهربان قرار داده، آفرينش زن و مرد را يكسان و از خمير واحدي اعلام كرده: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفُسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا [۳]» «اي مردم از پروردگارتان بترسيد، آن خدايي كه شما را از نفس واحده اي آفريد و از همان نفس واحده همسرش را بيافريد».

 

۳-۸- مرز میان حسن معاشرت و سوءمعاشرت

صمیمیت یکی از ويژگی هاي رابطه زوجین است. رابطه اي که با خود افشایی واقعی و درك شخص دیگر در مشارکتی برابر تعریف می شود. صمیمیت میزان نزدیکی و حمایتی است که هر عضو احساس و بیان می کند. البته، مرز بین حسن معاشرت و سوءمعاشرت، دقیقا تعیین نشده است. اما به طور کلی می توان گفت خروج از این مرز و تغییر آن به سمت سوءمعاشرت، زوجه را مصداق نشوز قرار می دهد و در چنین موضعی، نفقه او ساقط می شود.

در جایی که  زوج از حد معروف خارج شده و اعمال و رفتار او عنوان سوءمعاشرت به خود بگیرد، تا حدی که ادامه زندگی مشترک را برای وی غیر ممکن گرداند، همسر می تواند برای اخذ حکم طلاق به محکمه مراجعه کند. از آن جا که احکام قانون مدنی در باب نکاح و طلاق منبعث از دستورات دین مبین اسلام است، قانونگذار ضمن ملحوظ نظر قرار دادن دستور آیه ۱۹ سوره مبارکه نساء، به زوجین متذکر می شود که ازدواج و زناشویی صرف نظر از قواعد الزامات قانونی، نیازمند رعایت اصول والای اخلاقی و دینی است و بدون در نظر گرفتن این اصول اخلاق و دینی، زندگی مشترک به سر منزل مقصود نخواهد رسید.

قرآن کریم حسن معاشرت را اصل حاکم بر روابط زوجین می داند و ۳۹ آیه در قرآن لفظ معروف را که نماد معاشرت زوجین در کانون خانواده است، تکرار می کند.لذا اصل معروف موازنه ای را در نظام خانوادگی برقرار می سازد و معاشرت به معروف و معاضدت و تشیید همان چیزی است که قوانین جمهوری اسلامی ایران زوجین را ملزم به رعایت آن می کند. حسن معاشرت، تبلور حاکمیت اصل معروف در زندگی است که مایه استحکام بنیان خانواده است. بنابراين عمل به معروف بر تمامی ارتباطات زوجین و حتی نحوه ارتباط والدین با کودک سایه انداخته است. از مصادیق اصل معروف در نظام حقوقی خانواده می توان به تامین نفقه زوجه و طفل، رعایت معروف در حین طلاق و پرداخت حقوق زوجه بعد از طلاق، عمل به معروف و رعایت حسن معاشرت از سوی زوج و زوجه را که در تحکیم مبانی خانواده نقش به سزایی دارد، نام برد و از آنجا که خانواده مهم ترین تجلی گاه اصل معروف است، خداوند متعال زوجین را به رعایت این اصل توصیه می کند و همواره ایشان را به کسب فضایل در روابط مشترک دعوت می کند.

[۱]  سورة نساء، آيه ۱۹

[۲]  سوره طلاق، آيه۷

[۳]  سورة نساء، آيه ۱

دانلود از لینک زیر :