دانلود پایان نامه ارشد تأثیر آموزش راهبردهای حل مسأله در بهبود نگرش نسبت به درس ریاضیات

پيشنهادهايي براي افزايش توانائيهاي حل مسئله در يادگيرندگان:

علاوه بر روشهاي آموزش حل مسئله كه در بالا توضيح داده شد، پيشنهادهاي زير كه از كتاب روانشناسي پرورشي (سيف، ۱۳۸۰) اقتباس شده است مي تواند معلمان را در پرورش توانائيهاي حل مسئله در دانش آموزان خود، ياري دهند.

۱- از راه مشاهده، يادگيرندگان را در شيوه هاي حل مسئله كمك كنيد

مولف (سيف، ۱۳۸۰) در كتاب خود يكي از روشهاي خوب يادگيري را سرمشق گرفتن يا الگوبرداري از رفتار ديگران مي داند و مي گويد «بنابراين معلمان مي توانند از اين توانايي يادگيري دانش آموزان حداكثر استفاده را ببرند. عملا به كودكان نشان دهيد كه خود شما چگونه با يك مسئله برخورد مي كنيد، چگونه اطلاعات مربوط را تدوين مي كنيد و چگونه عناصري را كه به جواب مسئله مي انجامد، انتخاب مي كنيد. از دانش آموزاني كه راه حلهاي بديع براي مسايل پيدا مي كنند بخواهيد تا پاي تابلو بروند و روش خود را براي همكلاسيها عملا نشان دهند. همچنين شرح حال و موفقيتهاي انديشمندان بزرگ جهان را سرمشق يادگيرندگان خود قرار دهيد.»

۲- دانش آموزان را تشويق كنيد تا در حل كردن مسايل با يكديگر همكاري كنند.

همكاري ميان دانش آموزان و بحث گروهي در تدوين و يافتن راه حل مسايل به آنها كمك مي كند، زيرا همكاري گروهي به ارائه راه حلهاي مختلف و عقايد گوناگون مي انجامد. روش ويژه اي كه براي تشويق دانش آموزان به ارائه راه حلهاي گوناگون به وسيله الكس اسبورن[۱] (۱۹۷۵) ابداع شده روش بارش مغزي[۲] نام دارد. در روش بارش مغزي هدف عمده اين است كه فرايند توليد پاسخها از فرايند ارزشيابي آنها مجزا بشود، زيرا غالبا ارزشيابي توليد پاسخهاي متنوع را سركوب مي كند و مانع بروز خلاقيت مي شود. در اين روش، معلم مسئله اي را به دانش آموزان كلاس مي دهد و از آنان مي خواهد تا هر چه راه حل براي مسئله به ذهنشان مي رسد بگويند پيش از ارائه تمام راه حلها بوسيله دانش آموزان كلاس، هيچ گونه اظهار نظري درباره آنها از سوي معلم يا دانش آموزان ديگر ابراز نمي شود.

۳- دانش آموزان را براي ادامه فعاليتهاي خود تا پيدا كردن جواب مسئله تشويق كنيد.

بعضي اوقات يادگيرنده پس از رسيدن به يك راه حل ناكامل از كار دست مي كشد و به فعاليت خود براي پيدا كردن جواب كامل مسئله ادامه نمي دهد. در اين گونه موارد دانش آموزان را تشويق كنيد تا كار خود را ادامه دهند و جواب كامل را به دست آورند.

۴- در كلاس درس فضايي آزاد فراهم كنيد تا مشوق كاوشهاي كنجكاوانه يادگيرندگان باشد:

اگر مي خواهيد دانش آموزانتان متبكر و مستقل انديش بار آيند و بتوانند شخصا با روش اكتشافي به حل كردن مسايل بپردازند، بايد محدوديتها و قيد و بندهاي آموزشي را به حداقل كاهش دهيد. اگر دانش آموزان نگران شكست در فعاليتهاي يادگيري خود باشند يا اينكه پاسخهاي نادرست آنان با تمسخر معلم و دانش آموزان ديگر مواجه شود، در حل مسئله پيشرفتي نخواهند داشت.

طرح جورج پوليا پيرامون حل مسئله

گذشته از نظريات عمومي مطرح شده پيرامون حل مسئله، در حيطه خاص رياضي، نظريات بسيار اندك مي باشند و در اين زمينه يكي از طرحهاي كاربردي و الگوهايي كه شامل راهكارهاي تخصصي درس رياضي مي باشند. الگوي حل مسئله جورج پوليا مي باشد كه در پژوهش حاضر نيز به عنوان مبناي طرح درس آموزشي انتخاب شده است. پروفسور پوليا، رياضي دان، استاد دانشگاه استانفورد، داراي بيش از ۲۵۰ رساله پيرامون موضوعات تخصصي رياضي و روش تدريس و حل مسئله مي باشد. او را موسس و پدر تإكيد جديد درباره مراحل حل مسئله و تاثير عظيم آن بر آموزش علوم رياضي خوانده اند. (پوليا، ۱۹۴۵، به نقل از آرام، ۱۳۷۶).

پوليا طرح مسئله خود را در كتاب «چگونه مسئله را حل كنيم» براي اولين بار در سال ۱۹۴۵ مطرح نمود و بعدها در كتاب «خلاقيت رياضي» به بسط آن پرداخت كه چهار گام پيشنهادي وي براي حل مسئله عبارتند از:

۱- فهميدن يا درك مسئله:

اول بايد مسئله را بفهميد و بدانيد مجهول چيست؟ داده ها كدامند؟ شرط چيست؟ آيا شرط مسئله براي تعيين مجهول كفايت مي كند؟ حال شكلي رسم نماييد، علامتهاي مناسب را به كار ببريد، خلاصه و اختصاري از مسئله را بر روي كاغذ بنويسيد.

مثال: معلم فرضي اين الگو، در كلاس پنجم ابتدايي تصميم مي گيرد براي ژرفا بخشيدن به يادگيري حل مسئله دانش آموزان مسئله اي را براي آنان مطرح كرده، دانش آموزان را با هدايت خود با مراحل حل مسئله آشنا سازد تا در نهايت توانايي حل مسئله را كسب كند.

مسئله اين است: ناصر ۴ رأس گاو در مزرعه نگهداري مي كند. هر كدام از گاوها محوطه (آغل) جداگانه اي دارند. اگر ناصر تصميم بگيرد كه يكي از گاوها را بفروشد، ۴ خانه (محوطه) شكل زير به چه صورتي درمي آيند؟

معلم از دانش آموزان مي خواهد با برداشتن كمترين جزء از شكل بالا آن را به سه خانه هم اندازه تبديل كنند. به هر روي، با ارائه مسئله از جانب معلم، دانش آموزان بايد به درك و فهم مسئله بپردازند (آقازاده، ۱۳۷۷).

دانش آموزان درك و فهم خود را با طرح سوالاتي چون:

– مسئله به چه چيزهايي نياز دارد؟

– آيا مي توان از چوب كبريت براي حل مسئله استفاده كرد؟ و

  • آيا هر سه محوطه بايد يك اندازه باشند؟ تسهيل مي كنند.

راهبرد اساسي كه دانش آموزان مي توانند از آن استفاده كنند راهبرد «دست ورزي[۳]» است.

۳۴- Alexosborn

۳۵- Brainh storming

۳۶- Manipulate