تاثیر سیاست های سرمایه در گردش بر عملکرد مالی شرکت های بورس

اجزای مدیریت سرمایه در گردش

 مدیریت سرمایه در گردش شامل مدیریت انواع دارائیهای جاری و منبع تامین مالی کوتاه مدت است. (شباهنگ، ۱۳۸۷)

مدیریت دارایی های جاری :

 

مدیریت وجوه نقد

استراتژی مدیریت وجوه نقد بر اساس دو محور است:

۱-تهیه و تامین وجوه نقد برای شرکت ها

۲-به حداقل رساندن وجوه راکد شرکت

این دو هدف ممکن است با یکدیگر در تناقض باشد.باید بین این دو هدف هماهنگی ایجاد کرد.هرچند هدف پرداخت به موفقع تعهدات مهم تر از هدف به حداقل رساندن وجوه راکد می باشد.

به سه دلیل وجوه نقد نگهداری می شود که عبارتند از:

۱-نگه داری وجه نقد برای انجام معاملات

۲-نگهداری وجه نقد احتیاطی برای پرداخت های پیش بینی نشده،معمولا جهت پردات های پیش بینی نشده وجوهی نگهداری می شودواین وجوه تابعی است از درجه عدم اطمینان نسبت به جریانهای نقد ورودی و خروجی.این وجوه به صورت اوراق بهادار قابل فروش نگهداری می شود.

۳-مانده جبرانی نزد بانکها (شرکتها برای گرففتن وام باید معادل درصدی از وام را بصورت مانده در حساب جاری نزد بانک نگهداری کنند.

در مدیریت وجوه نقد،تهیه وجوه نقدی یکی از عوامل مهم در مدیریت وجوه نقد است.همچنین از تکنیک هایی برای تسریع در وصول جریانات نقد ورودی و کند کردن جریانات نقد خروجی استفاده می کنند. در این سیاست گذاری شرکت ها تلاش می کنندبه گونه ای عمل کنند تا چکهایی که شرکت صادر کرده است دیرتر از حساب بانک برداشت شود. وسعی می کنند چکهای دریافتی هرچه سریعتر ازحساب بانک طرف حساب برداشت شود.ازجمله روشهای کند کردن جریانات نقد خروجی عبارتند از:خرید مواد اولیه به صورت نسیه،استفاده از حساب بانکی با مانده صفر و سیستم کنترل پرداختها.

سرمایه گذاری در اوراق بهادار:

گاهی اوقات شرکتها با وجه نقد مازاد روبه رو می شوند.مانند فروش فصلی،افزایش سرمایه و… و از سوی دیگر مجبورند برای پرداختهای مالیات وسود سهام،وجوهی را کنار بگذارند.از آنجا که نگهدار وجه نقد بازده اش صفر است لذا شرکتها وجوهی را که فعلا نیاز ندارند می توانند در اوراق بهاداری که قابلیت فروش فوری را داشته باشند سرمایه گذاری کنند.

این اوراق،اوراق بهادار رایج در بازار پولی است.انواع این اوراق عبارتند از:اوراق خزانه،گواهی سپرده نقل وانتقال،اوراق بارزگانی و صندوقهای مشترک سرمایه گذاری.

ویژگیهای عمده اوراق بهادار رایج در بازار های پولی :

  • مبلغ خرید(یعنی مقررات تعیین می کند حداقل مبلغ خرید این اوراق چقدر است)
  • نرخ بازده(نرخ بازده این اوراق مشخص است.گاهی اوقات اوراق در بازار پولی بدون بهره است این اوراق د رسررسید به قیمت اسمی پرداخت می شود و در زمان انتشار کمتر از قیمت اسمی به فروش می رسند.در مورد سهام صندوقهای مشترک سرمایه گذاری نیز دارنده سهام ،سود دریافت می کند که از قبل نرخ آن تعیین نمی شود.)
  • ریسک نرخ بهره(این اوراق اگر قبل از سر رسید فروخته شوند ممکن است به علت تغییر نرخ بهره ارزش انها کمتر شود.به طور کلی ریسک نرخ بهره اوراق بهادار که سررسید بیشتری دارند بیشتر است.)
  • ریسک بازار:یعنی احتمال اینکه نتوانیم این اوراق راقبل از سررسید در بازار فعال بفروشیم.

 

  • اوراق خزانه : اوراق خزانه اوراقی است که دولت منتشر می کند.کم ریسک ترین نوع اوراق بهادارو یا سرمایه گذاری است.ریسک عدم پرداخت آن صفر است.ریسک نرخ بهره و ریسک بازار آن نیز بسیار اندک است.به این نوع اوراق ،اوراق بهادار بدون ریسک می گویند.
  • گواهی سپرده قابل انتقال :   بانکها این اوراق را منتشر ی کنند و مؤید نوعی سپرده مدت دار است به ارزش اسمی صادر شده و دارای نرخ بهره است (نرخ بهره ممکن است ثابت یا متغییر است)
  • اوراق تجاری (اوراق قرضه کوتاه مدت) : این اوراق توسط شرکتها منتشر می شود نرخ بهره در /انها قید نمی شود وکمتر از قیمت اسمی بفروش می رسند. بدون وثیقه اند،درتاریخ سررسید به قیمت اسمی بازخرید می شوند و به علت وجود ریسک ،نرخ بازده آنها بیشتر از نرخ اوراق خزانه است.
  • صندوقهای مشترک سرمایه گذاری :  نوعی شرکت سرمایه گذاری اند که در اوراق بهادار با سرری=سید کمتر از یک سال و ریسک کم سرمایه گذتذی می کنند.شرکتها با خرید سهام این صندوقها در آنها سرمایه گذاری نموده و به وسیله سود سهام بازده دریافت می کنند(نه بهره)سود سهام روزانه محاسبه می شود وماهانه پرداخت می گردد.صندوق اماده است در هر روز سهام خود را باز خرید کند.

مدیریت حسابهای دریافتنی:

فروش نسیه کالا همراه است با تشکیل حسابهای دریافتنی به دو صورت عمده اند:

  • اعتبارات خرده فروشی
  • اعتبارات تجاری(شرکتی به شرکت دیگر اعتبار می دهد)

مدیریت موجودی ها:

موجودی کالا عبارتست از مواد اولیه،کالای در جریا ساخت و کالای ساخته شده .مدیریت موجوی کالا بستگی به عوامل زیر دارد:

  • شناخت انواع کالای مورد نیاز
  • درصد یا نسبت موجودی کالا از کل داراییهای شرکت

عوامل تعیین کننده اصلی سطح موجودیها عبارتند از:میزان فروش،مدت زمان،ماهیت تکنیکی جریان تولید و دوام کالای درجریان ساخت به مدت زمان تولید بستگی دارد وهرچه تکنیکهای تولید بگونه ای باشد که مدت تولید را کاهش دهد موجودی کالای در جریان ساخت کاهش خواهد یافت.میزان کالای ساخته شده به بادوام بودن کالا و سیاستهای فروش مربوط است.

میزان موجودی کالا

در میزان موجودی کالا باید از سیاستها و روشهایی استفاده کرد که از یک سومواجه با کمبود مواد اولیه وکالای ساخته شده نشویم و از سوی دیگرمواجه با مازاد موجودی وکالای راکد در انبار نگردیمدر نتیجه در نگهداری کالا دو نوع ریسک وجو دارد:

۱-ریسک کمبود کالا:درمورد مواد اولیه منجر به اختلال در فرآیند تولید و در مورد کالای ساخته شده موجب از دست دادن مشتری می شود.

۲-ریسک مازاد کالا،یعنی شرایطی که شرکت مواجه با افزایش بیش از حد موجودی کالا می شودو موجب افزابش هزینه های نگهداری(هرینه های انبار داری،هزینه راکد شدن سرمایه و هزینه از مد افتادگی و فاسد شدن کالا است)

درمورد ریسک اول می توان با ایجاد ذخیره احتیاطی این ریسک را کاهش داد.

مدل تصمیم گیری موجودی کالا

در مدیریت موجودی کالا با دونوع هرینه روبه رو هستیم:

۱-هزینه های نگهداری

۲-هزینه سفارش

هزینه نگهداری:هزینه هایی است که بخاطرنگهداری کالا در شرکت ایجاد می شود این هزینه ها شامل هزینه های انبارداری ،هزینه های راکد شدن منابع مالی و هزینه فاسد شدن کالاست.بدیهی است که هرچه زمان نگهداری کالا در انبار افزایش یابد هزینه نگهداری نیز افزابش خواهد یافت.

هزینه سفارش:هزینه هایی است که برای هربار سفارش مجبور به پرداخت آن می باشیم.هرچه دفعات سفارش افزایش یابد این هزینه ها نیز افزایش می یابند. ( تهرانی،۱۳۸۵)

مدیریت نقدینگی :

مدیریت نقدینگی معیار مهمی در تعیین سیاست های سرمایه در گردش است و توانایی شرکت در ایجاد وجه نقد مورد نیاز را بیان میکند نسبتهای جاری و آنی و نسبتهای نقدینگی ،مفید و سنتی نقدینگی هستند .اما ناکافی و تنها مبتنی بر ارقام ترازنامه اند و نمی توانند جزئیات را به خولی فراهم کنند و اطلاعات صحیحی درباره کارایی مدیریت سرمایه در گردش بدهند . روابط ریاضی مورد استفاده برای محاسبه این شاخص ها ، وجه نقد و داراییها عملیاتی را در بر میگیرند ،اما در نظر گرفتن داراییهای عملیاتی نظیر حسابهای دریافتنی و موجودی مواد و کالا با وجه نقد و شبه نقد از نظر مبانی اساسی مدیریت و موجودی مواد و کالا با وجه نقد و شبه نقد از نظر مبانی اساسی مدیریت وجه نقد غیر منطقی است . با توجه به محدودیت های نسبتهای سنتی نقدینگی در تحقیقات به عمل امده پیشنهاد شده است که از مقیاس نقدینگی مستمر برای مدیریت سرمایه در گردش استفاده شود .مقیاس نقدینگی مستمر به جریان های نقدی ورودی و خروجی ایجاد شده در شرکت اشاره دارد که ناشی از تحصیل مواد خام ،تولید ،فروش ،پرداخت ها و فرایند گرداوری مطالبات است . همان گونه که مقیاس نقدینگی مستمر نقدینگی تابعی از چرخه تبدیل وجه نقد میباشد صحیح تر است که به جای سنتی ، از مقیاس چرخه چرخه تبدیل وجه نقد برای ارزیابی اثر بخشی ودیریت سرمایه در گردش استفاده شود . (کاکاسرایی،۱۳۹۰)

سرمایه در گردش یکی از منابع تامین مالی به ویژه برای شرکت های کوچک ، متوسط، و در حال رشد است از نگرانیهای مدیریت ،میزان سرمایه گذاری در دارایی های جاری و مدیریت سرمایه در گردش است به گونه ای که از یک طرف سهم بازار و اعتبار  تجاری کسب شده بین مشتریان و عرضه کنندگان خود را حفظ کند و از طرف دیگر سود اوری خود را افزایش دهد لذا مدیریت این داراییها و بدهیها کوتاه مدت به این دلیل نیازمند توجه خاص است که مدیریت سرمایه در گردش نقش مهمی در سود اوری و نقدینگی شرکتها و همچنین ریسک و بازده ان بازی میکند

می توان گفت مدیریت سرمایه در گردش در واقع از مدیریت یک سبد تشکیل شده است که شامل مدیریت وجه نقد ،مدیریت موجودی کالا و مدیریت سیاست اعتباری شرکت میشود .

) (Samilogu and demirgunes,2008

 

 

۱-مدیریت وجه نقد :

وجه نقد به عنوان یک عامل  مهم  از نقدینگی شرکت ها مطرح است . مدیریت وجه نقد با سرعت بخشیدن به جریان های نقدی ورودی و کند کردن جریان های نقدی خروجی در ارتباط است . به عنوان مثال میتوان با گنجاندن شروط مبتنی بر پرداخت در مدت زمان کوتاه تر در قراردادهای فروش اعتباری به مشتریان به  جریان های نقدی ورودی سرعت بخشید .همچنین  کند کردن جریان های نقدی خروجی از طریق گفتگو و مذاکره با عرضه کنندگان در خصوص طولانی تر کردن مدت اعتباری خرید های نسیه ، امکان پذید میباشد .

نگهداری وجه نقد میتواند مزایا و مضراتی برای شرکت به همراه داشته باشد نگهداری وجه نقد میتواند شرکت رت در مقابل ریسک کمبود وجه نقد در موارد ضروری مصون دارد . از طرفی نگهداری وجه نقد ریسک از دست رفتن فرصت های سرمایه گذاری در پروژهای سود اور را نیز به دنبال دارد .

کی اون معتقد است که مدیریت وجه نقد در واقع ایجاد نوعی تعادل بین ریسک و بازده است .نگهداری از وجه در شرکت اگرچه ریسک نقدینگی را به حداقل میرساند اما سود اوری واحد تجاری را کاهش میدهد . از طرفی کاهش سطح وجه نقد نگهداری شده در شرکت از طریق سرمایه گذاری وجوه اضافه ،سود و در نهایت ارزش سهام شرکت را افزایش میدهد اما افزایش احتمال تمام شدن وجه نقد را نیز به دنبال دارد .

۲-مدیریت موجودی :

شرکت ها به منظور به حد اقل رساندن ریسک کمبود موجودی ها و ار دست دادن فروش ، انگون که مشتریان انتظار دارند  اقدام به نگهداری موجودی ها می کنند اما نگهداری موجودی ها هزینه هایی نیز به دنبال دارد . وجوهی که در قالب موجودی ها حبس شده اند نمی توانند در پروژه های دیگر سرمایه گذاری شده و برای شرکت ایجاد بازده نمایند .

هزینه های انبار داری و بیمه نیز باید پرداخت شوند . علاوه بر این ، سرقت شدن صدمه دیدن ضایع شدن و از مد افتادگینیز به نوبه خود هزینه هایی را به شرکت تحمیل می کنند . در سال های اخیر شرکت ها از روش های نوینی در نگهداری موجودی ها مانند سیستم برنامه ریزی نیازمندی های کالا [۱] ، موجودی به هنگام [۲] و برنامه ریزی منابع اسازمانی [۳] بهره مند شده اند و از این روش ها به گونه ای با اهمیت ، موفق به کاهش مقادیر موجودی کالای خود شده و وجه نقد حبس شده در قالب موجودی کالا را کاهش داده اند.

۳- سیاست مدیریت اعتباری :

شرکتها در مدیریت اعتبارات از روشهایی استفاده می کنندکه از نظر ریسک و بازده متناسب باشند بازده زمانی افزایش می یابد که مشتری شرایط اعتبار را رعایت نماید و ریسک در این مورد احتمال عدم وصول مطالبات و یا احتمال شرکت برای وصول مطالبات مجبور شود انجام دهدمی باشد.ارکان اصلی سیاست مدیریت اعتبارات عبارتنداز :

  • معیارهای اعطای اعتباری به مشتریان
  • گرفتن وثیقه از مشتریان
  • روش وصول مطالبات

درمورد اعطای اعتبار به مشتریان در دو مورد تصمیم گیری می شود:

الف:شرکتهایی که برای بار اول خرید می کنند.

ب:شرکتهایی که از مشتریان قدیمی هستند

در تضمین مطالبات نیز غالبا حسابهای دریافتنی بون وثیقه اند.درمورد کالاهای بادوام بهتر است کالاهای فروخته شده قرار می گیرد تا وثیقه ای برای مطالبات باشد.

وجوه لازم برای اجرای سیاستهای اعتباری:باجرای سیاستهای اعتبتری(یعنی فروش نسیه)مقداری از وجوه شرکت نزد مشتری راکد شده است.هزینه ای که برای این کار انجام می شود چقدر است؟آیا فروش نسیه که موجب افزایش فروش خواهد شد بازده ای بیشتر از این هزینه ایجاد می کند یا خیر؟

برای محاسبه وجوه لازم،عملیات زیر را اجام میدهیم:

۱-محاسبه گردش حسابهای دریافتنی (یعنی چند بار حسابهای دریافتنی تکرار می شوند) و برابراست با:

(۲-۱-۶)

۲-محاسبه متوسط حسابهای دریافتنی(تقسیم فروش بر گردش حسابهای دریافتنی)

۳-تعیین سرمایه گذاری مورد نیاز (درصد هزینه های متغیر به فروش×متوسط حسابهای دریافتنی)

یعنی چه مبلغ نیاز داریم تا بتوانیم چنین اعتباری را ایجاد کنیم.

ریسک اعتباری : فروش اعتباری با دو نوع ریسک مواجه می شود :

۱-ریسک عدم پرداخت به وسیله خریدار

۲-ریسک از دست دادن مشتری

اگر مدیر مالی از سیاست محافظه کارانه استفاده کند چون از عدم وصول مطالبات گریزان است ریسک نوع دوم را می پذیردو اگر مدیر مالی از سیاست جسورانه استفاده کند سعی می کند برای ازدست ندادن مشتری (که از اهمیت بیشتری برخوردار است) ریسک نوع اول را بپذیرد و ریسک عدم پرداخت را تحمل کند.

( تهرانی،۱۳۸۵)

 

مدیریت سیاست اعتباری شرکت شامل گام های  زیر می شود :

  • گام اول : شرکت ها باید راجع به شرایط اعتباری که تحت ان شرایط اقدام به فروش کالای خود به مشتریان مینمایند تصمیم گیری کنند .
  • گام دوم : شرکت ها باید شواهدی را در خصوص وضعیت اعتباری مشتریانی که به انها فروش نسیه انجام میدهند بدست اورند .
  • گام سوم : شرکت باید تحلیل اعتباری [۴] انجام دهند. به این معنی که مشتریان ریسک دار و بدون ریسک را در خصوص اجرای تعهدات قرار داد ، تجزیه و تحلیل کنند .
  • گام چهارم :شرکت باید خطی و مشی اعتباری خود را ترسیم کند به این معنی که تا چه اندازه حاضر است به مشتریان خود اعتبار دهد .
  • گام پنجم :شرکت اقدام به فروش اعتباری کرده و طی خط مشی اعتباری اقدام به وصول مطالباتش می نماید . ((Brealey et al , 2004

[۱] material requirements planning

[۲] just in time

[۳] -enterprise resource planning

[۴] -credit  analysis

متن کامل :

دانلود پایان نامه ارشد-نقش سیاست های سرمایه در گردش بر عملکرد مالی

دانلود پایان نامه نقش سیاست های سرمایه در گردش بر عملکرد مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران