تعیین شاخص اندازه‌گیری برای اجزای سرمایه فکری

متن کامل :

دانلود پایان نامه ارشد

دانلود پایان نامه تاثیرسرمایه فکری،نوآوری واستراتژی سازمانی بر عملکرد مالی شرکت مطالعه موردی بیمه ایران شعبه سرپرستی استان گیلان

همان‌گونه که بیان شد سرمایه فکری شامل ۳ بخش انسانی، ساختاری و رابطه‌ای (مشتری) است. از آنجایی که ردپای حسابداری در همه جای این موضوع به چشم می‌خورد می‌بایست مشخص شود که کدام شاخص ارائه‌شده در صورت‌های مالی بهتر می‌تواند اجزای طبقات فرعی سرمایه فکری را منعکس کند؛ به عبارت دیگر باید برای هر کدام از این بخش‌ها نماینده‌ای انتخاب کنیم. (شماخی، حبیبی،۱۳۹۳، ص ۶۱)

۲-۲-۱۱-۱) شاخص سرمایه انسانی

در غیاب قیمت بازار برای سرمایه انسانی بهترین کار اندازه‌گیری بر مبنای اطلاعات صورت و زیان شرکت است. توانایی شرکت در جذب افراد فرهیخته به دلیل عملکردشان فاکتور مهمی در این مبحث می‌باشد که از حقوق پرداخت‌شده شرکت به افرادش قابل اندازه‌گیری است؛ به عبارت دیگر ز طریق پرداخت مزایای بالاتر شرکت برای جذب و نگهداری افراد فرادست یافتنی پتانسیل دارد. برخی صاحب‌نظران فرض می‌کنند که جذب نیرو و آموزش کارکنان عموماً در داخل شرکت و توسط کارکنان هدایت می‌شود. این نتایج نشان می‌دهد که در سطوح بالاتر سرمایه انسانی که کل هزینه‌های دستمزد را جذب می‌کنند، بازده‌های غیرعادی بالاتری مشاهده می‌شود، بنابراین محققان دریافتند که افشای هزینه دستمزد و ارزش‌های بازار حقوق صاحبان سهام به طور مستقیم با یکدیگر در ارتباط هستند و به سرمایه‌گذاران پیشنهاد می‌کنند که به هزینه‌های دستمزد به عنوان معیاری جدی برای سرمایه‌گذاری‌های سرمایه انسانی توجه کنند. (شماخی، حبیبی،۱۳۹۳، ص ۶۲-۶۱)

۲-۲-۱۱-۲) شاخص سرمایه ساختاری

سرمایه‌گذاران، هزینه‌های تحقیق و بهره‌برداری از تحقیق (که به هزینه تحقیق و توسعه مصطلح گردیده) را به عنوان فعالیت ارزش افزایی شرکت‌ها تلقی می‌کنند. ارزش‌های تبدیل به سرمایه شده تحقیق و بهره‌برداری تا حد قابل‌ملاحظه‌ای با قیمت سهام ارتباط دارند، در نتیجه هزینه‌های تحقیق و بهره‌برداری از تحقیق منحصر به فردترین شاخص برای ارزیابی سرمایه ساختاری بر مبنای اطلاعات صورت‌های مالی قابل‌دسترسی می‌باشد که می‌تواند به افزایش ارزش بازار سهام شرکت منجر گردد. (شماخی، حبیبی،۱۳۹۳، ص ۶۲)

۲-۲-۱۱-۳) شاخص سرمایه رابطه‌ای (مشتری)

هزینه‌های تبلیغات نیز مانند هزینه‌های تحقیق و بهره‌برداری از تحقیق اثر مثبتی روی کیوی توبین[۱] شرکت داشته و به طور نظام مندی روی ارزش بازار شرکت و جریان‌های نقدی آینده تأثیر می‌گذارند. هر قدر ارزش برند بیشتر باشد وفاداری مشتری افزایش‌یافته واین شرکت را برای فعالیت‌های بازاریابی رقابتی انعطاف‌پذیرتر می‌سازد مساعدت و حمایت‌های تجاری بزرگ‌تری را جلب می‌کند و اثربخشی ارتباطات بازاریابی را افزایش می‌دهد، بنابراین از هزینه‌های تبلیغات به عنوان شاخص سرمایه مشتری (رابطه‌ای) استفاده می‌شود. (شماخی، حبیبی،۱۳۹۳، ص ۶۲)

۲-۲-۱۲) مدل وروش های اندازه‌گیری سرمایه فکری:

یکی از دلایل اصلی تفاوت بین ارزش بازار و ارزش دفتری شرکت‌ها سرمایه فکری آن‌هاست که در صورت مالی هیچ شرکتی لحاظ نمی‌شود. اساساً در سازمان‌های دانش‌محور، ارزش دفتری شاید تنها بخش کوچکی از ارزش واقعی آتی را ارائه نماید. این شرکت‌ها اغلب از دارایی‌های فیزیکی کمی برخوردار هستند و رقابت‌پذیری آن‌ها به طور قابل‌توجهی بر سرمایه فکری‌شان است؛ بنابراین ارزش این شرکت‌ها در بازار کمتر از واقع برآورد می‌گردد، مگر اینکه بتوانند ارزش واقعی‌شان را اثبات نمایند. از این رو، با نگرش توجه به سرمایه فکری، ارزشیابی یک شرکت وظیفه‌ای فراتر از محدود حسابداری مالی متداول است. علاقه به مدیریت سرمایه فکری موجب گسترش روش‌های مختلف ارزشیابی برای آن شده که در قالب ۳ گروه اصلی قابل تفکیک است. هر کدام از این روش‌ها الگوهایی را در خود جای داده‌اند که در جای خود قابل تأمل و استفاده هستند. با توجه به ارزیابی موجود اسویبی، این روش‌ها را بر مبنای سطح ارزیابی آن‌ها (سازمان و اجزای تشکیل‌دهنده) و همچنین هدف هر روش (پولی و غیر پولی) به شرح ذیل طبقه‌بندی نموده است:

۲-۲-۱۲-۱) روش‌های مربوط در سطح سازمانی باهدف پولی

۲-۲-۱۲-۱-۱) روش‌های سرمایه‌گذاری بازار (روش‌های تشکیل بازار سرمایه)(MCM)[2]

محاسبه کردن اختلاف بین ارزش بازار (بر مبنای قیمت بازار سهام) و حقوق صاحبان سهام تعدیل‌شده از بابت تورم یا بهای جایگزینی به عنوان ارزش سرمایه فکری یا دارایی‌های نامشهود در نظر گرفته شود. این روش پولی و در سطح کل سازمان بوده و شامل الگوهای ارزش بازار به ارزش دفتری و کیوی توبین می‌باشند. (شماخی، حبیبی،۱۳۹۳، ص ۶۳)

 

 

۲-۲-۱۲-۱-۲) روش‌های بازده دارایی‌ها (ROA)

محاسبه میانگین سودهای پیش از مالیات چند سال شرکت و تقسیم آن بر میانگین دارایی‌ها مشهود شرکت در آن سال‌ها. نتیجه این محاسبه را نرخ بازگشت دارایی‌ها می‌نامند که پس ازان با میانگین صنعت مقایسه می‌شود. تفاضل این دو رقم در میانگین دارایی‌های مشهود ضرب می‌شود تا میانگین درآمدهای سالانه حاصل از دارایی‌های نامشهود به دست آید. سپس این میانگین درآمد به دست آمده بر میانگین وزنی هزینه سرمایه یا نرخ بهره تقسیم می‌شود تا از این طریق برآوردی از ارزش دارایی‌های نامشهود یا سرمایه فکری به دست آید. این روش نیز پولی در سطح کل سازمان بوده و شامل ۵ الگو می‌باشد که عبارت‌اند از ارزش افزوده اقتصادی، ارزش نامشهود محاسبه‌شده، ضریب فکری ارزش افزوده، سود تقسیم‌نشده نامشهود در آخر مدل سود باقیمانده (RIM) که کانون توجه این نوشتار می‌باشد. (شماخی، حبیبی،۱۳۹۳، ص ۶۳)

۲-۲-۱۲-۲) روش‌های مربوط در سطح اجزای تشکیل‌دهنده سازمان باهدف پولی

۲-۲-۱۲-۲-۱) روش‌های مستقیم سرمایه فکری (DIC)[3]

روش‌های مستقیم سرمایه فکری یعنی برآورد ارزش پولی دارایی‌های نامشهود یا سرمایه فکری از طریق شناسایی عناصر مختلف تشکیل‌دهنده آن‌ها. طبق این روش‌ها یک بار ارزش عناصر به صورت تک‌تک محاسبه می‌شود و سپس، مجموع ارزش طبقات مختلف آن‌ها بیانگر ارزش دارایی مربوطه است. این روش‌ها پولی در سطح اجرای تشکیل‌دهنده سازمان بوده و شامل ۳ الگو کارگزار تکنولوژی، سرمایه فکری مستقیم و حسابداری و هزینه‌یابی منابع انسانی می‌باشند. (شماخی، حبیبی،۱۳۹۳، ص ۶۳)

[۱] Q.Tobin

[۲].Market Capitalization Methods

 

[۳].Direct Intellectual Capital Methods