منبع پایان نامه درمورد تجزیه واریانس، نمونه برداری، تحلیل داده، فیزیولوژی

طرح
آزمایش به صورت کرت‌های‌ دو بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های‌ کامل تصادفی با سه تکرار با آماده سازی زمین آغاز شد. عملیات کا‌شت در کرت‌هایی به مساحت ۷ متر مربع با فاصله ردیف ۵۰ سانتیمتر و فاصله روی ردیف ۵ سانتیمتر انجام گرفت. تیمارها شامل دو رقم ۰۳۳ و الیت به عنوان تیمار اصلی و کود زیستی نیتروکسین به عنوان کرت یک‌بار خرد شده و تیمار محلول پاشی عناصر ریز ( روی، آهن و منگنز) به عنوان کرت دو بار خرد شده در سه تکرار می‌باشند.

۳-۵-۱- نحوی تیمار کود زیستی و محلول پاشی عناصر کم مصرف
۱-کود زیستی (نیتروکسین) به میزان ۴ لیتر در ۱۰۰۰ متر با دو سطح شاهد و همراه با آب آبیاری در مراحل اولیه.
۲-عناصر ریز به صورت سولفات روی، کلرید آهن و کلرید منگنز از طریق محلول پاشی در دو مرحله (هشت برگی و ظهور غلاف) اعمال شد.
۳-۶- آماده سازی زمین و کشت بذر
براي تهیه زمین یک مرتبه شخم در پاییزه و دو مرتبه دیسک عمود برهم در بهار زده شد و سپس یک روز قبل از کاشت زمین به روش قطره ای آبیاری شد و پس از تلقیح بذر با باکتری نسبت به کشت آن به صورن هیرم کاری در شیار های ایجاد شده در تاریخ ۱۵/۳/۱۳۹۲ اقدام گردید.

۳-۷- عملیات داشت
۳-۷-۱- آبیاری
اولین نوبت آبیاری قبل از کاشت به منظور رسیدن به رطوبت لازم برای جوانه زنی انجام شد. آبیاری بعدی بلافاصله بعد از کاشت انجام گرفت. سیستم آبیاری مورد استفاده در آزمایش بصورت قطره ای بود که به این منظور تیپ‌ها در سراسر مزرعه با فاصله ۵۰ سانتی متری کار گذاشته شدند. در طی فصل رشد با توجه به نیاز گیاه زراعی و شرایط اقلیمی، آبیاری قطره‌ای هرسه روز انجام شد. با فرا رسیدن رسیدگی فیزیولوژیک ، آبیاری قطع شد تا بذرها جهت برداشت آماده شوند.
۳-۷-۲‌-واکاری
پس از اینکه بوته ها به مرحله دو برگی رسیدند، در نقاطی که سبز شدن با مشکل مواجه شده بود واکاری انجام شد.
۳-۷-۳- تنک کردن
در هنگام کاشت به منظور اطمینان از تراکم مناسب، بذور بیشتری داخل شیارها کاشته شد و با توجه به فاصله‌ای که بین بوته‌ها در نظر گرفته شده بود پس از اینکه بوته ها به مرحله ۴ برگی رسیدند با در نظر گرفتن فاصله ۵-۳ سانتیمتر بین خطوط، بقیه بوته ها از خاک خارج شدند.
۳-۷-۴- مبارزه با علف های هرز و آفات
عملیات وجین در زمان های لازم انجام گرفت. در طی آزمایش میزان آفات در حدی بود که ضرورتی برای کنترل نبود.
۳-۸‌- نمونه برداری و اندازه گیری مورد بررسی صفات
۳-۸-۱- نمونه برداری جهت تعیین صفات
به منظور بررسی عوامل موثر بر رشد سویا در مزرعه، هر ۲۰ روز یک بار جهت اندازه گیری شاخص های رشدی نمونه گیری با انتخاب ۲ بوته از هر کرت انجام شد. بوته ها پس از کف بر شدن به آزمایشگاه منتقل وسپس ارتفا ع بوته، تعداد برگ، سطح برگ و وزن تر بوته اندازه گیری و سپس به آون منتقل شدن پس از ۴۸ ساعت در دمای ۷۵ درجه سانتی گراد خشک و سپس وزن آنها محاسبه گردید. در هر بار نمونه گیری شاخص سطح برگ توسط دستگاه Leaft Area Meter اندازه گیری و سپس برای یک متر مربع سطح زمین حاسبه شد. با توجه به ورن خشک بدست آمده در هر نوبت نمونه گیری، ماده خشک تولیدی(TWD)،سرعت رشد محصول(CGR)،سرعت رشد نسبی(RGR) و سرعت جذب خالص(NAR) محاسبه گردید.

LAI= (LA*D)/10000
CGR=(W2-W1)/(T2-T1)*D
NAR= CGR/LAI
RGR=(LnW2-LnW1)/(T2-T1)

۳-۸-۲- نمونه برداری در برداشت نهایی
بوته های سویا پس از رسیدگی فیزیولوژیکی برداشت شدند و به منظور اندازه گیری عملکرد و اجزایی عملکرد به آزمایشگاه انتقال یافت. صفات مورد اندازه گیری شامل: ارتفاع گیاه، تعداد غلاف در ساقه اصلی، تعداد غلاف در بوته، ، تعداد دانه در غلاف و وزن هزار دانه بود.
برای اندازه گیری وزن هزار دانه گیاه، نمونه ۱۰۰ تایی از بذور هر کرت آزمایشی جدا شده و پس از خشک شدن در دمای ۷۵ درجه سانتیگراد به مدت ۴۸ ساعت و رسیدن به رطوبت ۱۳% با ترازوی با دقت ۰۱/۰ گرم وزن شدند سپس وزن بذور ۱۰۰ تایی به ۱۰۰۰ تایی تعمیم داده شد.

۳-۸-۳- اندازه گیری روغن دانه
دانه با رطوبت ۱۳% آسیاب شده و ۲ گرم از هر نمونه جهت اندازه گیری روغن دانه توسط دستگاه سوکسله انجام گرفت.

۳-۸-۴- اندازه گیری پروتئین دانه
جهت تعیین درصد نیتروژن دانه نیز از هر تیمار مقدار۲/۰ گرم نمونه آسیاب شده را به همراه ۱۰ میلی گرم اسی سولفوریک و قرص دایجست، با زمان بندی حرارتی در دستگاه دایجست با افزایش تدریجی دما تا ۴۰۰ درجه سانتی گراد قرار داده شد و سپس توسط دستگاه کجلتک درصد نیتروژن دانه تعیین گردید و به منظور محاسبه پروتئین دانه در ضریب تبدیل ۵٫۷۱ (FAO,2013,) ضرب شد.
۳-۹- تجزیه و تحلیل داده‌ها
جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها پس از ثبت آن‌ها در صفحه گستر Excel از نرم افزارSAS استفاده شد و برای مقایسه میانگین آنها از نرم افزار MATATC استفاده شد. تجزیه واریانس صفات بر اساس آزمایش کرت های دو بار خرد شده در قالب طرح بلوک کامل نصادفی و مقایسه میانگین بر اساس آزمون) LSD ( در سطح ۵ درصد انجام شد. رسم نمودارها نیز با استفاده ار نرم افرار Excelصورت گرفت.

فصل چهارم

نتایج

۴-۱ شاخص‌های رشدی

۴-۱-۱ شاخص سطح برگ(LAI)
بر اساس نتایج حاصل از تجزیه واریانس دادها (جدول ۴-۱) برهم کنش تیمارهای رقم، تلقیح و عدم تلقیح باکتری و محلول پاشی در سطح احتمال ۱درصد معنی دار شد که در تیمار تلقیح باکتری در رقم ۰۳۳ محلول پاشی آهن + منگنز با میانگین ۲/۴ بیشترین تاًثیر و محلول پ
اشی آهن با میانگین ۳/۳ کمترین تاثیر را بر صفت فوق نشان داد( شکل ۴-۱) و در تیمار عدم تلقیح رقم ۰۳۳ محلول پاشی روی + آهن + منگنر با میانگین ۱/۴ و محلول پاشی روی + آهن با میانگین ۹/۱ کمترین تاًثیر را بر صفت فوق نشان داد( شکل ۴-۱)
جدول ۴-۱: تجزیه واریانس شاخص‌های رشدی در دو رقم سویا
RGR
LAD
CGR
NAR
lAI
درجه آزادی
منابع تغییر
۰۰۰۰۵/۰ns
ns01/0
33/0ns
02/0ns
04/0ns
2
تکرار
**۰۲۸۷/۰
۱۷/۰ns
61/8ns
15/0ns
21/1**
1
رقم (A)
0002/0
01/0
01/1
66/0
09/0
2
خطای (B)
0002/0ns
12/0ns
23/13*
48/0ns
42/0ns
1
باکتری
۰۰۱۱/۰ns
87/36**
07/0ns
88/8*
21/52**
1
A×B
0001/0
15/0
18/1
43/0
25/0
4
خطایb(A)
**0035/0
46/6**
82/10**
32/2**
60/11**
7
محلول پاشی
**۰۰۴۲/۰
۵۱/۴**
۵۵/۳ns
67/1**
71/5**
7
A×C
**0046/0
67/3**
71/6**
53/2**
17/7**
7
B×C
**0093/0
45/4**
96/3*
22/1**
08/7**
7
A×b×C
0001/0
06/0
67/1
29/0
13/0
56
خطای ازمایش
۱۲/۲۴
۴۰/۷
۴۲/۲۵
۲۵/۳۲
۱۳/۱۰

ضریب تغییرات
*و** به ترتیب معنی دار در سطح احتمال ۱ و ۵ درصد، ns عدم تفاوت معنی دار

شکل۴-۱ پاسخ شاخص سطح برگ ۰۳۳ به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر
همچنین در تیمار تلقیح باکتری رقم الیت تیمار محلول پاشی آهن + منگنز با میانگین ۶/۳ بیشترین و تیمار روی + آهن ۹/۱ کمترین تاثیر را بر صفت شاخص سطح برگ داشت و در تیمار عدم تلقیح باکتری در رقم الیت بیشترین و کمترین تاثًیر بر صفت فوق مربوط به محلول پاشی تیمار روی + منگنز با میانگین ۷/۳ و محلول پاشی روی + آهن با میانگین ۲ مشاهده شد ( شکل ۴-۲)

شکل۴-۲ پاسخ شاخص سطح برگ الیت به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر

۴-۱-۲ دوام سطح برگ (lAD)
نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که دوام سطح برگ تحت تاًثیر تیمار رقم، باکتری و محلول پاشی قرار گرفت. در تیمار تلقیح باکتری رقم ۰۳۳ بیشترین دوام سطح برگ در محلول پاشی روی + منگنز با میانگین ۶/۳ مشاهده شد و کمترین مقدار شاخص سطح برگ در تیمار محلول پاشی روی+ آهن با میانگین ۹/۱ دیده شد. در تیمار عدم تلقیح بیشترین و کمترین مقدار دوام سطح برگ به ترتیب در محلول پاشی روی با میانگین ۵/۴ و محلول پاشی روی +آهن با میانگین ۸/۱ مشاهده شد (شکل ۴-۳)

شکل۴-۳ پاسخ دوام سطح برگ رقم ۰۳۳ به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر

همچنین در تیمار تلقیح باکتری در رقم الیت به ترتیب بیشترین وکمرین مقدار صفت فوق در تیمار محلول پاشی آهن با میانگین ۶/۳ و محلول‌پاشی روی + آهن + منگنز با میانگین ۷/۱ دیده شد که نسبت به شاهد افزایش نشان داد ( شکل۴-۴)

شکل ۴-۴ پاسخ دوام سطح برگ رقم ۰۳۳ به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر

۴-۱-۳ سر عت رشد محصول (CGR)
بر اساس نتایج حاصل از تجزیه واریانس دادها ( جدول ۴-۱) تیمار‌های باکتری، اثرات متقابل باکتری × محلول پاشی و اثرات متقابل سه گانه بر روی سرعت رشد گیاه اثر مثبت و معنی داری داشته است بطوریکه مقایسه میانگین داده ها برای صفت فوق نشان داد که برای رقم ۰۳۳ به ترتیب محلول پاشی روی با میانگین ۲۸/۸ و منگنز با میانگین ۹/۳ بیشترین و کمترین تاًثیر را بر صفت فوق داشته اند( شکل ۴-۶)
و نیز در رقم الیت محلول پاشی همزمان آهن‌ + ‌منگنز و منگنز به ترتیب بیشترین و کمترین تاًثیر را بر صفت فوق داشته اند.

شکل۴-۵ پاسخ سرعت رشد محصول رقم ۰۳۳ به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر

شکل ۴-۶ پاسخ سرعت رشد محصول رقم ۰۳۳ به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر

۴-۱- ۴ سرعت رشد نسبی (RGR )
تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد سرعت رشد نسبی تحت تاًثیر رقم، محلول پاشی اثرات متقابل رقم × محلول پاشی، باکتری × محلول پاشی و اثرات متقابل سه گانه معنی دار شد. که در رقم ۰۳۳ محلول پاشی همزمان روی‌+ ‌منگنز با میانگین ۸۵/۰ بیشترین و محلول پاشی روی با میانگین ۱۲/۰ کمترین اثر را بر صفت فوق داشته اند و نیز در رقم الیت محلول پاشی منگنز با میانگین ۵۴/۰ و محلول پاشی همزمان آهن+ منگنز با میانگین ۱۸/۰ به ترتیب بیشترین و کمترین تاًثیر را بر سرعت رشد نسبی محصول داشته اند

شکل۴-۷ پاسخ سرعت رشد محصول رقم ۰۳۳ به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر

شکل۴-۸ پاسخ سرعت رشد محصول رقم الیت به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر

۴-۴-۵ سرعت جذب خالص (NAR)
جدول تجزیه واریانس دادها نشان داد ( جدول ۴-۱) در تیمار تلقیح رقم ۰۳۳ بیشترین سرعت جذب خالص مربوط به محلول پاشی آهن با میانگین ۱/۲ و کمترین مربوط به محلول پاشی همزمان روی + آهن + منگنز با میانگین ۰۱/۱ می‌باشد. و در تیمار عدم تلقیح رقم ۰۳۳ به ترتیب بیشترین و کمترین سرعت جذب خالص مربوط به محلول پاشی آهن با میانگین ۲ و محلول پاشی منگنز با میانگین ۷/۰ است.
و در تیمار تلقیح باکتری رقم الیت بیشترین سرعت جذب خالص مربوط محلول پاشی آهن + منگنز با میانگین۳/۲ و کمترین مربوط به محلول پاشی منگنز با میانگین ۲/۱ می‌باشد و در تیمار عدم تلقیح رقم الیت به ترتیب بیشترین و کمترین سرعت حذب مربوط آهن + منگنر با میانگین ۳/۲ و محلول پاشی منگنز با میانگین ۶/۰ مشاهده شد.

شکل۴-۱۰ پاسخ سرعت رشد محصول رقم الیت به اثر متقابل تلقیح در محلول پاشی عناصر

۴-۱-۶ همبستگی شاخص های رشدی
بررسی جدول ضرایب همبستگی (جدول ۴- ۳) نشان داد که تمامیشاخص ها به جز سرعت رشد محصول و سرعت رشد نسبی همبستگی مثبت و معنی داری با عملکرد دا
نه داشته اند. صفات دوام سطح برگ با (**۲۵/۰ (r= بیشترین و سرعت جذب خالص با ( *۲۰/۰(r= کمترین میزان همبستگی را با عملکرد دانه داشته‌اند.

جدول (۴-۳) ضریب همبستگی شاخص‌های رشدی با عملکرد دانه (۹۶= (n
RGR
(6)
LAD
(5)
CGR
(4)
NAR
(3)
LAI
(2)
عملکرد دانه
(۱)

۱
۱

۱
**۲۲/۰
۲

۱
**۶۶/۰
*۲۰/۰
۳

۱
**۵۶/۰
ns11/0
11/0ns
4

۱
۰۸/۰ns
**60/0
**91/0
25/0* *
۵
۱
۰۷/۰ns
**84/0
**42/0
ns11/0
10/0ns
6
*و* *به ترتیب معنی دار در سطح احتمال ۱ و ۵ درصد، ns عدم تفاوت معنی دار

۴-۲ بررسی صفات مربوط به عملکرد و اجزای عملکرد سویا
۴-۲-۱ عملکرد دانه
نتایج جدول تجزیه واریانس (جدول ۴-۲) نشان داد که اثر محلول پاشی بر عملکرد دانه معنی دار بوده است. در این میان بیشترین تاثیر را بر صفت فوق محلول پاشی همزمان آهن‌+‌ منگنز با میانگین ۵/۴۱۶۳ کیلوگرم در هکتار بر صفت فوق داشته است که نسبت به تیمار بدون محلول پاشی (شاهد) اختلاف معنی داری را نشان داد. با توجه به جدول همبستگی ( جدول ۴-۴) افزایش عملکرد را می‌توان به افزایش وزن هزار دانه، تعداد کل غلاف، شاخص برداشت نسبت داد.

تجزیه واریانس رقم، باکتری و محلول پاشی بر صفت‌های وزن هزار دانه، تعداد دانه در بوته و تعداد غلاف در بوته
تعداد غلاف در بوته
تعداد دانه در بوته
وزن هزار دانه
درجه آزادی
منابع تغییر
۳۸/۱ns
26/28ns
6/1026ns
2
تکرار
۰۴/۲ns
76/71ns
6/21ns
1
رقم (A)
32/0ns
63/15ns
7/1035
2
خطای (a)
16/0ns
51/55ns
5/5145ns
1
باکتری (B)
04/2ns
26/14ns
2/5272ns
1
A×B
54/1 ns
26/4ns
7/1658
4
خطای b(A)
26/7**
01/55**
0/1859*
7
محلول پاشی (C)
01/1ns
71/34ns
3/1417ns
7
A×C
90/1ns
55/10ns
0/1430ns
7
B×C
68/0ns
21/14ns
4/1464ns
7
A×B×C
07/1
69/14
1/690
56
خطای ازمایشی
۲/۵
۷۷/۸
۰۳/۱۵

ضریب تغییرات (%)
*و** به ترتیب معنی دار در سطح احتمال ۵ و ۱ درصد ، ns عدم تفاوت معنی دار

تجزیه واریانس رقم، باکتری و محلول پاشی بر شاخص برداشت، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه
عملکرد دانه
(kg/ha)
عملکرد بیولوژیک
(ton/ha)
شاخص برداشت
(%)
درجه آزادی
منابع تغییر
۴۰/۶۱۰۲۶۵ns
*6226648
16/26ns
2
تکرار
۰۴/۴۸۳۶۵۲ns
**22748456
31/897*
1
رقم (A)
91/926615
72576
52/30
2
خطای (a)
00/5254517ns
4477680ns
09/7ns
1
باکتری(B)
68/1787276ns
242529089**
05/28ns
1
A×B
16/927325
1879255
27/22
4
خطایb(A)
75/1527211*
233306669**
61/78**
7
محلول پاشی(C)
16/875449ns
128447933**
97/102**
7
A×C
09/606431ns
114250454**
04/124**
7
B×C
87/809509ns
86824625**
78/112**
7
A×b×C
96/536919
2856367
86/11
56
خطای آزمایشی
۱۶/۱۹
۲۷/۶
۹۳/۲۱

ضریب تغییرات(%)

*و ** به ترتیب معنی دار در سطح احتمال ۵ و ۱ درصد ، nsعدم تفاوت معنی دار

شکل۴-۱۱ پاسخ عملکرد دانه به اثر ساده محلول پاشی

دیدگاهتان را بنویسید