دانلود پایان نامه پنج اصل آراستگي در محيط كار و زندگي-نظام آراستگی و عملکرد کارکنان

۲-۷- پنج اصل آراستگي در محيط كار و زندگي

خانه تكاني در محيط كار

همه ما نگران اين موضوع هستيم كه چرا به موضوعات خاص و مهم زندگي اهميت بيشتري نداده ايم. از بي نظمي هاي اطرافمان ناراحتيم، چون به ما ياد نداده اند چگونه پاكيزگي را به طور كامل رعايت كنيم. اين مشكلات از طريق نظام آراستگي يا خانه داري محل كار و زندگي، قابل حل است. مطالب زير به بررسي اين نظام پرداخته است.

خانه تكاني در چارچوب نظام آراستگي در پنج مرحله انجام مي شود.

اولين مرحله: تشخيص ضروري ها از غير ضروري ها (ساماندهي).

در اين مرحله با توجه به اصل رعايت اولويت بندي بايد آنچه برايمان ضروري است، مشخص كنيم، بهترين تصميم گيرنده در اين خصوص فرد استفاده كننده است. حذف فعاليت هاي غيرضروري، اشياء و امثالهم از مهم ترين فعاليت هاي اين مرحله مي باشد. براي شناخت ضروري ها از غير ضروري ها بايد غيرضروري ها هم تعريف و هم طبقه بندي شوند، مثلاً مطابق الگوي ذيل:

الف- مطلقاً غيرضروري: نه تنها براي هيچ يك از افراد خانواده يا اتاق ها، ضروري نيست بلكه اصلاً براي هيچ فرد و كار ديگري نيز فايده ندارد و به درد نمي خورد، مانند: تقويم و دفتر يادداشت روزانه سال گذشته، جرايد خوانده شده بي مصرف، يادداشت هاي مربوط به كارهاي زمان هاي گذشته كه انجام آنها نيز كنترل شده و مسأله به كلي منتفي شده است.

ب- غيرضروري براي بخش يا فرد خاص؛ ولي براي بخش ها و افراد ديگر احتمالاً ضرورت داد.

پ- ضروري به نحو مستمر.

ت- ضروري اما نه براي هميشه.

دو قلم نخست يعني الف و ب، را بايد به ترتيب يا بلافاصله دور ريخت و يا در بسته ها و كارتن هايي با برچسبي بر روي آنها و تعيين مهلتي براي قسمت هاي ديگر كه آنها را بازبيني و چنانچه مورد نياز شان باشد به مكان هاي كارشان انتقال دهند. در مورد دو مقوله اخير يعني اقلام ضروري بايد آنها را حسب ميزان نياز و دفعات كاربردشان طبقه بندي و براي مرحله و يا، سين دوم (نظم و ترتيب) آماده كرد. معمولاً براي اين كار، جدول يا جداولي را در نظر مي گيرند و اقلامي را كه بسيار، گاه و يا ندرتاً كاربرد دارند در آن جدول، مشخص و نسبت به جا و نحوه نگاه داشت آنها تصميم مي گيرند.

دومين مرحله: دسترسي راحت به آنچه نياز داريم (نظم و ترتيب).

واژه نظم و ترتيب به معناي دستيابي به اشياء و در برگيرنده تمامي مراحل و موارد لازم براي تحقق آن است. تا هنگامي كه از اشياء استفاده مي كنيد. بايد آنها را در اطراف خود به گونه اي گردآوريد. در اينجاست كه نظم و ترتيب در همه جنبه هاي زندگي روزمره، مطرح مي شود. از آنجا كه عوض كردن دست ها و تغيير مكان و موقعيت بدني، در اتلاف وقت نقش عمده اي دارند، بايد راه هايي براي حذف آنها بياييد. در كارگاه ها و كارخانه هايي كه نظم و ترتيب به نحوي مطلوب رعايت نمي شود. افراد وقت زيادي را صرف جست وجو براي يافتن اشياء مورد نيازشان مي كنند. شعار اين مرحله جاي دهي هر چيز در جاي مناسب و به شيوه مناسب و هدف اوليه و اساسي آن، حذف نياز به جست وجو است.

به حضرت علي (ع) گفته شد كه اي مولا، عاقل را برايمان توصيف كن، ايشان فرمودند: عاقل كسي است كه هر چيز را در جاي خود قرار دهد (حكمت ۲۳۵).

مثال ها و مصاديق: در كارخانه ها مكان و نحوه استقرار ماشين ها[۱] مكان و نحوه استقرار محل هاي كار[۲] انواع سيستم هاي انبارداري و ذخيره سازي، نصب و استفاده درست از تابلوهاي ابزار، جعبه هاي ابزار، سيستم درست حمل و نقل مواد[۳] تهيه جداول زماني انجام كار، برنامه ريزي هاي كنترل هاي روزانه، هفتگي، مقطعي و ادواري ماشين ها و فعاليت ها و…

مثال ها و مصاديق در محيط هاي كار فكري و خدماتي: بايگاني و آرشيو درست و به روز، نحوه استقرار ميزها و صندلي ها، قفسه ها و كشوها، سيستم هاي گردش كار، تسهيل انجام فعاليت ها، رفت و آمدها، تماس و ارتباط ها، كارآيي، ايمني…

مثال ها و مصاديق در محيط هاي باز شركت ها و كارخانه ها، گذرگاه ها، پاركينگ ها، فضاي سبز، چمن كاري ها، نظافت محيط و…

در موارد بالا به روش هاي ذيل مي توان نظم را پياده كرد:

الف: تحليل وضعيت كنوني؛

ب: تعيين محل مناسب استقرار اشياء؛

ج: مشخص كردن محل و نحوه استقرار اشياء بر مبناي استقرار كاركردي؛

سومين مرحله: پاكيزگي به همراه پاكداشت (اصل پاكيزگي).

پاكيزه سازي و پاكيزه داري كه بهتر است به جزء اخير «پاكداشت» بگوييم امري است كه بايد همه روزه به آن پرداخت. حتي در جريان يك روز نيز برخي از اشياء و وسايل و يا محيط كار، آلوده و كثيف مي شوند و بايد به پاكيزه كردن آنها بپردازيم. ضرورت، نتيجه بخشي و گستره پاكيزه سازي در محيط هاي صنعتي و توليدي، خود را بهتر نشان مي دهد. در كارخانه ها عدم توجه به آراستگي به طور كلي و پاكيزه سازي و پاكداشت بخصوص موجب زيان هاي بسيار مي شود. اين زيان ها طيف گسترده اي را از درست كار نكردن ماشين آلات توليدي به دليل كثيف بودن گرفته تا كند كار كردن آن ها، كنترل كيفيت فراوري، توقف ماشين ها، شكستن و معيوب شدن قطعات و قسمت هايي از  آنها تا ايجاد ظرفيت کامل و زمان هاي كار از دست رفته و اختلال در توليد مطابق زمان هاي برنامه ريزي شده را در برمي گيرند. در برخي از محيط هاي كارهاي خدماتي نيز پاكيزه سازي و پاكداشت، ركن اساسي توفيق در انجام كار است. مصداق بارز اين امر، بيمارستان ها، درمانگاه ها و آزمايشگاه ها مي باشند كه علاوه بر حد اعلاي پاكداشت خود محيط، اكثر كاركنان آنها نيز بايد جامه سپيد بپوشند تا كوچك ترين آلودگي در جامه آنان بلافاصله خود را نشان دهد. وسايل طبي و جراحي بايد پس از هر بار استفاده، پاكيزه و ضدعفوني شوند. ملافه ها و بالش ها بايد هر روز تعويض و شستشو و ضد عفوني شوند. كف محوطه بايد روزي چند بار با ماده ضد عفوني از آلودگي پاك شود. در بسياري از بيمارستان هاي جديدالاحداث حتي ديوارها را تا سقف از سنگ بنا مي كنند تا مانند كف بيمارستان، قابل شستشو باشند. امروزه پوشيدن جامه سپيد تنها به مراكز بهداشتي و درماني اختصاص ندارد. تعدادي از محيط هاي كار اداري و خدماتي نيز پوشيدن جامه سپيد مرسوم گرديده است. در فروشگاه هاي بزرگ مواد غذایی همه کارکنان از روپوش سفید استفاده می کنند. گستره پاكيزه سازي در محيط هاي كار فكري مانند محيط هاي كار توليدي نيست. اما ضرورت پرداختن به آن به هيچ وجه منتفي نمي باشد. در حقيقت، محيط كار، خانه دوم انسان ها است و همان طور كه پاكيزه سازي را در محيط منزل رعايت مي كنيم،  در محيط كار نيز اگر چه محيط صنعتي نباشد بايد همان معيارها و تدابير را بكار گيريم. پاكيزه سازي چند ويژگي اساسي دارد:

اول: استمرار، دوم: بازبيني مداوم، سوم: التزام گروهي و در عين حال، اقدام فردي يعني هر كسي بايد پاكيزه كننده و پاك دارنده اشياء و وسايل و محيط كار خود باشد. در حقيقت، پاكيزه سازي به صورت يك عادت و يك سليقه در مي آيد. مصاديق بارز اين خلق و خو را اعم از مثبت يا منفي مي توان در خانه داري بانوان مشاهده كرد. همچنين به طور كلي مردم برخي از استان ها يا مناطق كشورمان ايران نيز از نظر رعايت اين سين در محيط خانه، مشهور و مورد مثالند. پاكيزه سازي بويژه در زمان حاضر كه آلودگي هوا بسيار زياد شده است از اهميت ويژه اي برخوردار است. نشستن غبار بر همه چيز، چه در خانه و چه در محيط كار، امري كاملاً عادي شده است و بنابراين بايد به نحو مداوم نيز عمل غبار زدايي را انجام داد.

[۱] Plant layout

[۲] workplacc Layout

[۳] Materials Handling

دانلود از لینک زیر :