با حضور رایانهها و اینترنت و فناوری آنها در محیطهای علمی و آموزشی و حتی منازل، فضای کار و پژوهش دگرگون شدهاست. اما علیرغم این تحول و دگرگونی، دانشجویان، معلمان و حتی متخصصانی وجود دارند که بنابر دلایلی رایانه و قابلیتهای آن را طرد میکنند. بسیاری از آنها خود را همگام با سرعت پیشرونده فناوری روز نمیدانند و از کسب مهارتهای لازم به دلیل اضطراب و باورهای منفی و غیرمنطقی سرباز میزنند. پژوهشگران این حوزه معتقدند عامل اصلی بازدارنده در کار با رایانه و اینترنت را باید در اضطراب رایانه و اضطراب اینترنت جستجو کرد (غلامعلی لواسانی، ١٣٨١). امروزه اینترنت نقش مهمی را در رفتار اطلاعیابی افراد، خصوصاً دانشجویان بازی میکند. کاربرانی که اطلاعات را بر روی اینترنت جست وجو میکنند، ممکن است همانند کاربرانی که فقط به جست وجوی اطلاعات در کتابخانه میپردازند، رفتار نکنند، زیرا که تفاوتی در فعالیتهای فیزیکی این دو گروه از کاربران وجود دارد. کاربرانی که اطلاعات را در کتابخانه جست وجو می‌کنند، معمولاً از مکانی به مکانی دیگر حرکت میکنند و میتوانند رسانه اطلاعاتی را لمس کنند و ببینند، اما این مورد برای کاربران اینترنت وجود ندارد. برخی‌ از دانشجویان‌، اینترنت را محمل‌ امنی‌ جهت‌ انجام‌ تحقیق‌ و پژوهش‌ به‌ حساب‌ میآورند، اما برای‌ برخی‌ دیگر نشانههایی‌ از اضطراب‌ را فراهم‌ میآورد که‌ میتواند در استفاده‌ موفقیت‌آمیز آنها از اینترنت‌ تأثیری سوء بگذارد. این‌ اضطراب‌ اولیه‌ در استفاده‌ از رایانه و اینترنت می‌تواند منشأ ایجاد اضطراب‌ بیشتر برای‌ دانشجویان‌ و منجر به‌ استفاده‌ غیرمفید از آن‌ شود. اضطراب‌ اینترنتی‌ در بین‌ دانشجویان‌ یک‌ مسئله‌ عادی‌ محسوب‌ میگردد و مشخصات‌ این‌ احساس‌ عبارت‌ است‌ از: داشتن‌ احساس‌ منفی‌، از جمله‌ تردید، تنش‌، ترس‌ و نابسامانی‌ ذهنی‌ (خدیوی، ۱۳۸۳ ). بررسی میزان شیوع اضطراب رایانه و اینترنت نشان میدهد که آن را باید در جوامع جدی گرفت، به عبارت دیگر اضطراب رایانه و اینترنت مسأله نادر و کمیابی بهویژه در میان دانشآموزان و دانشجویان نیست، همینطور پیامدهای منفی اضطراب رایانه و اینترنت مانند کاهش عملکرد مطلوب افراد در محیط کاری بیانگر آن است که باید اقدامات جدی برای شناخت و رفع آن در جامعه به عمل آید.
۲-۸-۱- تاریخچه اضطراب اینترنتی
در حالیکه تاریخچه واقعی اضطراب اینترنتی مشخص نیست، اما به نظر میرسد از زمانیکه افراد از اینترنت برای کارهای خود استفاده میکردند و از زمانیکه اینترنت وارد زندگی، کار و درس انسانها شد، افراد دچار نوعی از اضطراب شدند که به آن اضطراب اینترنتی گفته میشود.
۲-۸-۲- تعریف اضطراب اینترنتی
علیرغم پژوهشهای گسترده در سالهای اخیر، در زمینه تعریف این اختلال هنوز بین روانشناسان توافق حاصل نشدهاست، بهعلاوه یک نظریه جامع که بتواند تعیین کند چگونه این اختلال به بهداشت روانی یا اجتماعی ارتباط پیدا میکند، وجود ندارد.
اضطراب‌ اینترنتی‌ زمانی‌ به‌ وجود می‌آید که‌ یک‌ دانشجو برای‌ تحقق‌ اهداف‌ یک‌ کار تحقیقی‌ در اینترنت، اقدام‌ به جستجوی منابع نموده‌ و متوجه‌ میشود که توانایی‌ کافی‌ برای‌ انجام‌ این جستجو را ندارد. اضطراب‌ اینترنتی‌ میتواند در طول‌ تحصیل‌ دانشجو زیانبار باشد و مطالعات‌ نشان‌ داده‌ که حتی‌ این امر بر اعتماد به‌ نفس‌ او اثر گذاشته‌است‌. (خدیوی، ۱۳۸۳).
اضطراب اینترنتی ابتدا توسط رائوب (۱۹۸۱) تعریف شد که واکنشهای احساسی پیچیدهای است که در افراد بازخوانی میشود که اینترنت را به عنوان یک تهدید شخصی تعریف میکنند.
اضطراب اینترنتی عبارت است از وجود هیجانهای منفی در هنگام کار با اینترنت (درینینا، ۱۹۹۵).
اضطراب اینترنت که در زمان استفاده از اینترنت بوجود میآید، در حقیقت تصور استفاده از اینترنت در آینده میباشد و یک ویژگی شخصی یا رفتاری (درونی) نمیباشد (مثنوی، ۱۳۸۵).
احمدی ده قطبالدینی (۱۳۸۸) اضطراب اینترنتی را به منزله یک سازه روانشناختی، که امروزه توجه زیادی را به خود جلب کردهاست و به عنوان ترس از اینترنت هنگام کاربرد آن یا بررسی امکان کاربرد اینترنت، تعریف میکند. گروهی دیگر آن را شامل بیزاری، هراس، خصومت و پرخاشگری به اینترنت تعریف میکنند.
۲-۹- نشانههای اضطراب اینترنتی در دانشجویان
همانند تمامی انواع دیگر اضطراب، اضطراب اینترنتی نیز با علایمی چون: شکست در درس، از دست دادن علاقه به شرکت در کلاسها، فقدان انگیزش برای درس خواندن، اختصاص وقت ناکافی برای درس خواندن، مشکلات تفریحی و فوق برنامه، مشکلات ارتباطی با دوستان، عدم استفاده از اینترنت علی رغم استفادهها و پیامدهای مثبت، کاهش در میزان صرف وقت در اینترنت همراه است؛ از طرفی در عین حال که روابط افراد در جهان مجازی افزایش مییابد، در مقابل از روابط آنان در جهان واقعی کاسته میشود و احتمال افت عملکرد آموزشی آنان نیز میرود (سامسون، ۲۰۰۵).
با اینکه اینترنت به خودی خود ابزاری بیطرف و خنثی است، چگونگی استفاده از آن مهم است؛ چنانچه استفاده از اینترنت متناسب و مثبت باشد، این رسانه موجب توسعه جامعه خواهد شد، در غیر این صورت مشکلات عدیدهای را برای جامعه و افراد به بار خواهد آورد. به عبارت دیگر شبکه جهانی اینترنت یک شبکه اطلاعرسانی سریع با منابع بیشمار است که استفاده نادرست و بیش از حد از آن در بین برخی افراد و غرق شدن در دنیای رایانه و جدا شدن از دنیای واقعی، فواید اینترنت را به آسیب تبدیل میکند (معیدفر و همکاران، ۱۳۹۰). از این رو نیاز به شناخت علمی این پدیده در حال رشد در ایران با توجه به تبعات آن مخصوصاً در میان قشر تحصیلکرده جامعه ضرورت بیشتری را میطلبد. در چند دهه ‌گذشته‌، رایانهها و بهخصوص اینترنت بخش ‌اساسی ‌از محیط‌‌های ‌کاری ‌و آموزشی ‌محسوب‌ شده‌اند. بخش‌ قابل‌ توجهی ‌از پژوهش‌ها و نظریات به ‌ارزیابی ‌و مطالعه ‌درباره چگونگی ‌پذیرش و سازگاری ‌دانشجویان‌ و نیروی ‌کار با رایانه و اینترنت و فناوری‌ اطلاع‌رسانی ‌پرداخته‌اند و برخی ‌از شواهد نشان می‌دهند که ‌دانشجویان ‌و کارکنانی ‌که ‌سابقه ‌تجربی در استفاده از ‌رایانه و اینترنت داشته‌اند، تأثیر قابل ‌توجهی ‌در کارآیی ‌بالای ‌محیط‌های‌ اینترنتی و رایانهای ‌دارند. رایانهها با دقت بسیار بالا عملیات متعدد منطقی و ریاضی را انجام میدهند و در نهایت حجم انبوهی از دادهها را در زمان واحد ذخیره و پردازش میکنند. با توجه به این مسائل است که مدعی هستیم در شرایط کنونی همه افراد بهویژه دانشجویان و فرهنگیان باید با رایانه، اینترنت و کار با آنها آشنا بوده و اضطرابی نسبت به آنها نداشته باشند.
۲-۱۰- میزان شیوع اضطراب رایانه و اینترنت
وجه مشترک اصلی همه تعاریف در مورد این نوع از اضطراب، حضور اضطراب و واکنشهای شناختی و هیجانی در فرد، هنگام کار با اینترنت با تفکر و تجسم درباره آنهاست، پس بر اساس پژوهشهای موجود می‌توان برآوردی از میزان شیوع آن در جامعه به دست آورد. شیوع اضطراب رایانه و اینترنت در جامعه بر اساس درصد افراد مضطرب نسبت به کل جمعیت تعریف می‌شود (پرسنو[۶۹]، ۱۹۹۸).
بازیونلوس[۷۰] (۱۹۹۹) پژوهشهای انجام شده طی دهه ۸۰ میلادی درباره شیوع اضطراب رایانه و اینترنت را مرور کرده و نتایج این پژوهشها را چنین گزارش میکند:
جدول ۲-۲٫ میزان شیوع اضطراب رایانه و اینترنت

این مطلب را هم بخوانید :
سامانه پژوهشی - بررسی کارائی نسبی بانک کشاورزی با استفاده از تحلیل پوششی داده‌ها- قسمت ۷

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است

پژوهشگر سال میزان شیوع (درصد) جامعه مورد مطالعه
جیمز و پاول ۱۹۸۲ ۳۰/۰ نیروی کار امریکایی
راس و همکاران ۱۹۸۵ ۱۴/۰ مدیران و متخصصان امریکایی