• از آنجایی که به وزن مربوط می‌شود، ستاده و نهاده را می‌توان تغییر داد؛
  • تحلیل حساسیت از موضوعات بسیار مهم در مباحث تحقیق در عملیات می‌باشد. از آنجایی که تحلیل پوششی داده‌ها نیز بر مبنای مدلهای برنامه‌ریزی ریاضی عمل می‌کند، تحلیل حساسیت می‌تواند ابتکاری مناسب برای ساختن حالات بهینه باشد.
  • در تحلیل پوششی داده‌ها علاوه بر امکان تشخیص بیشترین اندازه کارایی، امکان شناسایی مناطقی از مجموعه امکانات تولید که در واقع دارای بازده به مقیاس کاهشی، افزایشی یا ثابت هستند نیز وجود دارد. در نتیجه این امکان فراهم می‌آید که در مناطقی که دارای بازده به مقیاس افزایشی هستند، پیشنهاد توسعه نمود و برعکس در مناطقی که دارای بازده به مقیاس کاهشی هستند، باید توصیه به انقباض گردد. بنابراین با توصیه به انقباض و انبساط در مجموعهای از واحدهای مشابه، منابع از واحدهایی که باید منقبض شوند به سمت واحدهایی که بایستی توسعه یابند، گسیل شده و بدین ترتیب در یک مجموعه بزرگ هم‌افزایی به وجود می‌آید.
  • تکنیک پوششی داده‌ها تحلیل قادر به تعیین تراکم و میزان آن در واحدهایی که ورودیهایشان متراکم هستند، می‌باشد و نیز راهکارهایی برای رفع تراکم ارائه می‌نماید (عرب‌مازار، ۱۳۹۰).
  • ۲-۱۱) پیشینه تحقیق
    با توجه به جایگاه مهم کارائی در رشد و پیشرفت اقتصادی کشورهای مختلف، تحقیقات مختلفی در داخل و خارج از کشور در زمینه اهمیت و نقش این فاکتور اقتصادی انجام گرفته که در ذیل به برخی از آنها در قالب دو دسته اشاره شده است.
    ۲-۱۱-۱) تحقیقات انجام یافته در داخل کشور

    1. ارسلان‌بد (۱۳۸۸) در تحقیقی تحت عنوان «کارائی در بخش کشاورزی مطالعه موردی: تولیدکنندگان چغندرقند در استان آذربایجان‌غربی» نشان داد که با امکانات و تکنولوژی موجود امکان افزایش متنابهی در تولید چغندرقند در استان آذربایجان‌غربی وجود دارد. البته شایان ذکر است که تعمیم این نتایج و استفاده از آنها نیازمند مطالعات بیشتر و مشروحتری می‌باشد. بعبارتی نتایج مطالعه وی مشخص کرد که تولید چغندرقند در آذربایجان‌غربی به صورت کارآمد صورت نمی‌گیرد. با بهبود کارایی تولیدکنندگان چغندرقند امکان بالقوه زیادی برای افزایش تولید، کاهش هزینه‌ها و ارتقاء رقابت‌پذیری صنعت چغندرقند و فراورده‌های آن در آذربایجان‌غربی که دومین استان تولید کننده این محصول است، وجود دارد. این امر می‌تواند کمک زیادی به هدف خودکفایی و رقابت‌پذیری در بازار جهانی نماید. این اولین مطالعه در زمینه کارایی تولیدکنندگان چغندرقند آذربایجان‌غربی بوده و مطالعه‌ای محدود است.
    2. کسایی و خبازحسینی (۱۳۸۸) در تحقیقی با عنوان «ارزیابی (کارائی) عملکرد سازمان‌های خدماتی با روش تحلیل پوششی داده‌ها» به این نتیجه دست یافت که ارزیابی عملکرد واحدهای مختلف یک سازمان و یا مقایسه عملکرد سازمانهای مشابه در یک صنعت به منظور ایجاد محیطی رقابتی در جهت افزایش کارائی سازمانهایی که از ویژگیهای خاصی به دلیل عدم ارتباط مستقیم افزایش محصولات با درآمدهای حاصله برخوردار هستند، می‌تواند نقش مهمی در جهت ارتقاء سطح کارائی و بهره‌وری سازمانها و نهایتاً صنعت مربوطه را داشته باشد، روش تحلیل پوششی داده‌ها با توجه به ویژگیهای خود،‌ مدل مطلوبی جهت اندازه‌گیری کارائی در سازمانهای دولتی محسوب شده و بدلیل عدم نیاز به هم دیمانسیون نمودن ورودیها و خروجیها و تعیین کارائی سازمانهای مختلف با محصولات متفاوت جهت ارزیابی عملکرد سازمانهای تحقیقاتی،‌ مشاوره‌ای و خدماتی می‌تواند کاربرد گسترده‌ای داشته باشد.

    با روش فوق‌الذکر می‌توان در هر سازمان خط مرزی تولید آنرا مشخص و حتی خط مرزی تولید هر صنعت را نیز تعیین نمود، همینطوربا بکارگیری این روش می‌توان گام مهمی در جهت افزایش سطح کارائی شرکتها برداشته و با توسعه آن تا سطوح پائین‌تر سازمان از جمله ارزیابی عملکرد کارشناسان و مدیران، در راستای پیاده‌سازی آرمانهای دراز مدت دولت نقش مهمی را ایفا کرد.

    1. نمازی و ابراهیمی (۱۳۸۹) در تحقیقی با موضوع «بررسی کارایی بانکهای ایران با استفاده از تکنیک روش پله‌ای» به این نتیجه رسیدند که سه متغیر اصلی که بیشترین تأثیر را بر کارایی بانکهای تحت بررسی دارند، عبارتند از: میزان داراییهای ثابت، تعداد کارکنان و مشارکتها و سرمایه‌گذاریهای مستقیم و اینکه سه بانک کارا در این مدل عبارت بودند از: صادرات، توسعه صادرات و سپه.
    2. صالحی و همکاران (۱۳۹۰) در تحقیقی با عنوان «طراحی الگوی ارزیابی عملکرد شعب بانکها و مؤسسات مالی و اعتباری» به این نتیجه رسیدند که مدل CCR اجرا شده برای محاسبه کارایی شعب، یک مدل شعاعی است؛ بنابراین، از بین شعب مورد مطالعه شعبه فرهنگ باید در همه شاخصهایش با درصد یکسان رشد کند تا به سطح کارایی ۱۰۰ درصد برسد. همانطور که در نتایج آن به وضوح مشاهده می‌شود شعبه فرهنگ باید در شاخصهایش به اندازه ۲۹۴ درصد رشد داشته باشد. این میزان رشد با کارایی این شعبه نیز مرتبط است.
    3. نفر (۱۳۹۰) در مطالعه‌ای تحت عنوان «برآورد کارائی فنی نیروی انسانی در صنعت بانکداری ایران» به این نتیجه دست یافت که اگرچه عوامل زیادی است که می‌توانند در پائین بودن کارائی در یک مجموعه اقتصادی مانند بانک نقش داشته باشند، ولی در این میان با فرض ثبات در سایر متغیرهای برونزا، تحولات مثبت تکنولوژیکی، مدیریتی و فنی از مهمترین موضوعاتی است که تأثیر بسیار زیادی در این رابطه دارد. لذا صنعتی که در هر یک از این زمینه‌ها با مشکل روبه‌رو باشد، با توجه به نهاده‌های مورد استفاده، میزان ستانده کمتری نسبت به تولید بالقوه خود ایجاد می‌کند. به همان صورت ضعف بخشهای اصلی در این زمینه‌ها نیز می‌تواند باعث به وجود آمدن کارائی‌های متفاوت شده و مجموعه یک اقتصاد ملی را نیز با ناکارائی مواجه ساخته و روند بلندمدت رشد اقتصادی را دچار اخلال نماید.

    دستاورد علمی تحقیق وی دلالت بر آن دارد که روند کند و نزولی تحولات تکنولوژیکی و مدیریتی در سطح بخشهای نظام بانکی عامل اصلی کاهش کارائی کل بوده و لذا با رفع این مشکلات است که می‌توان ضمن صرفه‌جویی در استفاده از منابع و نهاده‌های محدود، میزان رشد کارائی را تداوم و پشتوانه مناسبی برای دستیابی به اهداف توسعه‌ای در کشور داشته باشیم.

    1. کرد و همکاران (۱۳۹۰) در تحقیقی با موضوع «ارزیابی کارایی بانکها به روش تحلیل پوششی داده‌ها مطالعه موردی: یکی از بانکهای استان سیستان و بلوچستان» به این نتیجه رسیدند که در دوره اول و دوم ۳۰% واحدها و در دوره سوم ۵۲% واحدها کارا می‌باشند و به طور میانگین در این سه دوره۶۴% نمونه آماری، ناکارا بوده‌اند کهاین عامل ناشی از عدم توزیع صحیح نیروی انسانی و تمرکز وجوه در برخی شعب باعث ناکارایی در این شعب می‌باشند. در پایان پیشنهادهایی برای بهبود واحدهای ناکارا ارائه گردید.

    ۲-۱۱-۲) تحقیقات انجام یافته در خارج از کشور

    1. مارویاما و ناکاجیما (۲۰۰۹) در تحقیقی با موضوع «واکاوی کارایی اداره‌های پست ژاپن با کمک روش DEA» به این نتیجه رسیدند که تغییر ساختار مدیریت از شکل دولتی به یک شرکت مستقل، کارایی پست را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. این پژوهشگران با استناد به مطالعات قبلی خود، سه نوع ستاده (بار ترافیک پستی، تعداد مرسوله‌های توزیع شده تا منزل و درآمدهای واقعی) و سه نوع نهاده را انتخاب نمودند و تأثیر عوامل مرتبط با فعالیتهای پستی و تغییر ساختار مدیریتی بر روی مقادیر کارایی به دست آمده را مورد مطالعه قرار دادند.
    2. لی‌دراک[۴۲]و ماکسمیلیان[۴۳]در دسامبر سال (۲۰۱۰)، در تحقیقی با عنوان «تجزبه و تحلیل کارایی مقیاس و کارایی فنی در بانکداری ژاپن» پرداختند. در این مطالعه روش مرزی ناپارامتریک DEA به کار گرفته شد. تجزیه و تحلیل کارایی در چارچوب بانکهای انفرادی، بانکهای نوعی و بانکهای با فعالیت گروهی صورت پذیرفت. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که اثر عوامل برون‌زاد، به طور بالقوه در تغییرات تولید، یعنی، در نتایج کارایی فنی و کارایی مقیاس خیلی مهم می‌باشد. بانکهای با اعتبار بلندمدت در بخش کارای بانکداری قرار دارند. اکثریت بانکها نشان دهنده افزایش در بازده هستند. در نهایت این امر جالب توجه است که در سالهای اخیر در بانکداری ژاپن، فعالیتهای عقلانی بسیار زیاد صورت گرفته است.
    3. احسان اسیک[۴۴]و کبیر حسن[۴۵](۲۰۱۱) در تحقیقی با عنوان «عدم تعادل مالی و تغییر کارائی و بهره‌وری کل عوامل» با مطالعه بر روی بانکهای تجاری ترکیه به این نتیجه دست یافتند که در سالهای اخیر بیشتر بانکهای داخلی عمدتاً‌ کارایی مقیاس به واسطه عدم صرفه‌جوییهای مقیاس یعنی مازاد تولید را تجربه کرده‌اند. بنابراین افزایش کارایی تقریباً ناشی از توسعه منابع مهارتهای مدیریتی نسبت به توسعه مقیاس می‌باشد. همچنین نتایج نشان داد که بانکهای خصوصی شروع به از بین بردن وقفه در عملکرد خود با بانکهای عمومی در یک محیط جدید کرده‌اند.

    ۲-۱۲) خلاصه فصل
    در این فصل مطالبی در مورد نظام‌های مالی و کارایی ارائه شده‌ است. در این اثنا مشخص گردید که شیوه‌های بانکداری آنلاین ویژگیها و قابلیتهای مشترک بسیاری دارند ولی اغلب همچنین دارای ویژگیهایی با کارکرد خاص هستند و بطور کلی بانکداری الکترونیک عبارتست از استفاده از فناوریهای پیشرفته نرم‌افزاری مبتنی بر شبکه و مخابرات برای تبادل منابع و اطلاعات مالی به صورت الکترونیکی که می‌تواند باعث حذف نیاز به حذف نیاز به حضور مشتری در شعب گردد. همچنین مباحث کارایی به صورت مدون و نظام یافته با بررسیها و مطالعات دبرو و کوپمنس آغاز شده و توسط فارل در سال ۱۹۵۷ ادامه یافت. طبق مطالعات دبرو و کوپمنس بررسی وضعیت کارایی از ضرورتهای بقاء هر سازمانی تلقی شده و تشخیص کارایی منوط به تعریف و مقایسه با حد استاندارد مشخص است. تحلیل نسبت و تحلیل مرزی، دو روش عمده برای تعیین کارایی واحدهای بانکی هستند. سپس روش تحلیل پوششی داده‌ها تفسیر و انواع متدهای حل آن و همچنین شناسایی مرزهای کارای سیستمها مورد بررسی قرار گرفت. در ادبیاتهای علوم اقتصادی، علوم مدیریت و مهندسی، به انواع مختلفی از روشهای سنجش و ارزیابی عملکرد اشاره شده است. در ادبیات علوم اقتصادی، روشهای پارامتریک و توابع ریاضی، و در ادبیات علوم مدیریت و مهندسی نیز شاخصهای مالی و بازدهی، و سپس مفاهیمی از قبیل بهره‌وری، کارایی، و اثربخشی مورد توجه واقع شده‌اند. لکن در مسائل سنجش کارایی غالباً با سه چالش رو به رو هستیم. اول، تعیین ورودیها و خروجیها برای یک سیستم و اندازه‌گیری مقادیر آنها؛ دوم، وجود اختلاف در واحدهای اندازه‌گیری ورودیها و خروجیها؛ و سوم، یافتن بهترین عملکرد ممکن که مستلزم بکارگیری تکنیکهای مرزی است. در پی تکامل دانش بشر در علم اقتصاد، مفهوم کارایی توسعه یافته و در دهه‌های اخیر نیز اندازه‌گیری آن بر مبنای تئوریهای مختلف امکانپذیر و عملی شده است. از عمده‌ترین این تئوریها، نظریه فارل در سال ۱۹۵۷ میلادی بود که با بهره‌گیری از مفاهیم کارایی در مهندسی و اقتصاد تولید، به پایه‌گذاری روشی ناپارامتری بنام تحلیل پوششی داده‌ها پرداخت. که در این فصل به تفصیل در مورد آن پرداخته شد و در نهایت به مرور تحقیقات انجام یافته در داخل و خارج کشور در خصوص سنجش کارایی پرداخته شده است.
    فصـــل ســوم
    مـواد و روشهـــا
    ۳-۱) مقدمه
    مهمترین موضوع علم اقتصاد، تخصیص بهینه منابع و امکانات محدود است. برای این منظور باید عملکرد همه سازمانها و نهادهای اقتصادی به دقت ارزیابی شود. در این میان، سیستمهای مالی از اهمیت اقتصادی خاصی برخوردار هستند؛ زیرا آنها می‌توانند از طریق اعطای تسهیلات و شرکت در پروژههای مختلف اقتصادی، شرایط را برای سرمایه‌گذاری آسان نموده و از این طریق در رشد و توسعه اقتصادی کشور مؤثر باشند. اما ارزیابی واحدهای مالی به دلیل خدماتی بودن این واحدها و متنوع بودن خدمات ارائه شده توسط آنها، از پیچیدگی خاصی برخوردار است که نیازمند دقت بیشتر و استفاده از روشهای مناسبتر است (نمازی و ابراهیمی، ۱۳۸۹). افزون بر موارد فوق؛ کارایی یکی از موضوعات اساسی در واحدهای تولیدی و خدماتی است که توجه به آن علاوه بر استفاده بهینه از عوامل تولید و جلوگیری از هرزروی بیهوده نیروها در فرایند تولید یا ارائه خدمات، موجب افزایش سود و همچنین قدرت رقابت‎پذیری صنعت در بازار خواهد بود. عدم توجه به این مسأله متأسفانه روند نامطلوبی را در بهره‎برداری از منابع تولیدی و شکوفائی هر چه بیشتر تولید و افزایش توان رقابت‌پذیری کالاها بویژه در بازارهای جهانی برای کشور ما ایجاد نموده است. در این میان بانکها سهم قابل توجهی در اقتصاد، امور زیربنایی و همچنین در تولید ملی دارد. مجموعهای از تکنیکهای مطرح شده در علوم اقتصادی و مدیریت به حوزهای از ادبیات تحت عنوان «ارزیابی عملکرد» اختصاص دارند.
    ارزیابی عملکرد فرآیندی دائمی با معیارهایی جهت کمی‌سازی کارایی و اثربخشی می‌باشد. در راستای تکامل علم اقتصاد، مفهوم کارایی نیز توسعه یافته و اندازه‌گیری آن نیز بر مبنای تئوریهای مختلفی صورت پذیرفته است. امروزه اهمیت ارزیابی عملکرد در تمامی حوزه‌ها بر هیچ فرد و سازمانی پوشیده نیست؛ به طوریکه یکی از شروط بقا در دنیای رقابتی، سنجش عملکرد فعلی برای شناخت وضعیت موجود و اتخاذ تصمیمات صحیح و سریع بر اساس نتایج حاصله از این ارزیابی‌هاست. البته واضح است که برای ارزیابی عملکرد باید از روشهای علمی و تثبیت شده استفاده نمود تا نتایج حاصله برای اتخاذ تصمیمات و راهکارهای اصلاح و بهبود، قابل اطمینان باشند.
    ۳ ـ ۲) روش تحقیق
    این تحقیق، از نظر هدف از نوع تحقیقهای کاربردی و از نظر روش انجام از نوع تحقیقات موردی و از نظر جمع‌آوری آمار و اطلاعات اسنادی است. در این تحقیق آمار و اطلاعات از اداره آمار بانک کشاورزی جمع‌آوری و تهیه می‌شود. در این تحقیق بانک به عنوان یک واسطه در نظر گرفته می‌شود که در بازاری نه چندان رقابتی فعالیت می‌کند. ستاده آن تابعی از نهاده‌هایی است که تمامی آنها تحت کنترل مدیریت نمی‌باشد. لذا حداکثر ستاده زمانی تحقق خواهد یافت که بهترین ترکیب از نهاده‌ها بکار گرفته شده و عوامل و نهاده‌های خارج از کنترل در بهترین شکل خود باشند که در انتخاب رویکرد ارزش افزوده در انتخاب متغیرها، عوامل ورودی و خروجی شعب بدین شرح تعیین می‌شوند:
    – ورودیهای شعب (نهاده‌های بانک)
    مقادیر ریالی هزینه‌های پرسنلی، هزینه‌های اداری، سایر هزینه‌های شعب و مشتریان که جهت انجام خدمات و افتتاح حساب به شعبه مراجعه می‌کنند.
    – خروجیهای شعب (ستاده‌های بانک)
    مجموع مقادیر ریالی تسهیلات اعطایی (صنوبر و حسنعلی‌پوری‌فرد، ۱۳۸۴).

    دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir