در این تحقیق از روش تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) بر مبنای حداکثرسازی عوامل سرویس‌دهی با فرض بازده متغیر به مقیاس برای برآورد کارایی شعب منتخب بانک کشاورزی استان اردبیل استفاده شده است. روش تحلیل فراگیر داده‌ها (DEA) از تکنیک برنامه‌ریزی خطی استفاده نمود و کارایی به وسیله انجام یک‌ سری بهینه‌سازی به صورت مجزا برای هر بنگاه محاسبه می‌گردد. در این روش، عوامل بانکی می‌توانند واحدهای اندازه‌گیری متفاوتی داشته باشند. در روش DEA یک گروه معنی‌دار به نام الگو یا مجموعه مرجع برای هر یک از مشاهدات غیرکارا به عنوان الگوبرداری در افزایش کارایی، مشخص و ارائه می‌گردد.
علاوه بر این، روش DEA قادر است مدلهایی با چند ورودی و چند خروجی را مورد بررسی قرار دهد.
نتایج به دست آمده از روش DEA نشان می‌دهد که میانگین کارایی فنی خالص شعب بانک کشاورزی استان با فرض بازدهی متغیر به مقیاس برابر ۷۸% می‌باشد و میانگین تغییرات کارایی مقیاس شعب بانک کشاورزی استان برابر ۶۸% برآورد گردیده است.
۱- میانگین کارایی فنی در شعب منتخب بانک کشاورزی استان ۷۸% می‌باشد.
۲- میانگین کارایی مقیاس در شعب منتخب بانک کشاورزی استان ۶۸% می‌باشد.
۳- واحدهای (شعب) اردبیل، خوجین، فخرآباد، نمین، نیر، کلور، رضی، شعبه جام جم، پیر عبدالملک، کاشانی غربی، امام پارس‌آباد، قره‌آغاج گرمی، اراللوی بزرگ و سرعین کاراترین واحدهای استان می‌باشند که می‌توانند با توجه به گروههای مشابه به عنوان الگوی دیگر واحدها معرفی شوند.
۵- واحدهای (شعب) تره‌بار، شیخ صفی، خلخال، مشگین‌شهر، عنبران نمین، بازار زرگران، گیوی، بیله‌سوار، بسیج بیله‌سوار، کورائیم نیر، پارس‌آباد، شهید بهشتی، اصلاندوز، کشت و صنعت، هشتجین، هیر، سازمان تعاون مشگین‌شهر، جعفرآباد، جهاد کشاورزی، خیابان بعثت اردبیل، بازار مشگین‌شهر، آبی بیگلو نمین، تازه‌کند انگوت و مرادلوی رضی ناکاراترین واحد انتخابی بانک کشاورزی می‌باشند که از نظر کارایی در سطح پایین می‌باشند.
۶- واحدهای (شعب) خلخال، گرمی، بازار زرگران، بیله‌سوار، بسیج بیله‌سوار، کشت و صنعت، هشتجین، هیر، سازمان تعاون مشگین‌شهر، جعفرآباد، جهاد کشاورزی، خیابان بعثت اردبیل، آبی بیگلوی نمین، تازه‌کند انگوت و مرادلوی رضی دارای بازدهی فزاینده به مقیاس هستند، یعنی قابلیت آن را دارند که حجم خدمات خود را افزایش داده و با این کار ناکارایی خود را کاهش دهند و بقیه واحدها دارای بازدهی کاهنده به مقیاس می‌باشند (۳ شعبه).
البته واحدهای کارا که از لحاظ مقیاس نیز کارا می‌باشند باید همین سطح خدمت و نهاده را حفظ نمایند. در نتیجه می‌توان گفت مدیریت، بانک و به ‌تبع آن تخصیص بهینه منابع دچار تغییر و تحول شده است و می‌توانند در ایجاد کارایی در بانک مؤثر باشند. اما در مورد مقیاس بانک (اندازه و حجم عملیات) و تکنولوژی باید تجدیدنظر شود. با این همه باید به این نکته نیز اذعان شود که بررسی کاملتر عوامل مؤثر بر کارایی مستلزم توجه به پاره‌ای محدودیتهایی است که در مرحله جمع‌آوری داده‌ها وجود دارد. لحاظ متغیرهایی همچون تفاوت در مناطق قرار گرفتن شعبه، ترکیب حسابها، سطح درآمد و توزیع آن در منطقه می‌تواند نتایج بهتری را حاصل نماید.
۵ ـ ۳) پیشنهادها
۵-۳-۱) پیشنهادها در راستای تحقیق
نتایج این مطالعه به وضوح مشخص نمود که کارایی شعب بانک کشاورزی استان اردبیل به صورت کارآمدی کامل صورت نمی‌گیرد. با بهبود کارایی شعب بانک کشاورزی استان اردبیل امکان بالقوه زیادی برای افزایش سطح سرویس‌دهی، کاهش هزینه‌ها و ارتقاء رقابت‌پذیری صنعت بانکداری و اقتصاد بخش کشاورزی در استان اردبیل وجود دارد که این امر می‌تواند کمک زیادی به هدف خودکفایی و رقابت‌پذیری در بازار جهانی نماید که در این راستا می‌توان پیشنهاد داد که؛

  1. هدفمند کردن تعداد کارکنان شعبه به عنوان نهاده تولیدی در شعب تره‌بار، شیخ صفی، خلخال، مشگین‌شهر، عنبران نمین، بازار زرگران، گیوی، بیله‌سوار، بسیج بیله‌سوار، کورائیم نیر، پارس‌آباد، شهید بهشتی، اصلاندوز، کشت و صنعت، هشتجین، هیر، سازمان تعاون مشگین‌شهر، جعفرآباد، جهاد کشاورزی، خیابان بعثت اردبیل، بازار مشگین‌شهر، آبی بیگلو نمین، تازه‌کند انگوت و مرادلوی رضی، به این دلیل است که در خلال دوره زمانی تحقیق، هزینه‌های پرسنلی کارکنان، از اختیار شعب خارج شده است. هزینه اجاره شعب به عنوان شاخصی برای سنجش هزینه فرصت سرمایه، در مناطقی که شعب در آنجا واقع شده‌اند، به کار رفته است.
  2. تجدید ساختار در میان شعب ناکارای مورد بررسی بانک کشاورزی (تره‌بار، شیخ صفی، خلخال، مشگین‌شهر، عنبران نمین، بازار زرگران، گیوی، بیله‌سوار، بسیج بیله‌سوار، کورائیم نیر، پارس‌آباد، شهید بهشتی، اصلاندوز، کشت و صنعت، هشتجین، هیر، سازمان تعاون مشگین‌شهر، جعفرآباد، جهاد کشاورزی، خیابان بعثت اردبیل، بازار مشگین‌شهر، آبی بیگلو نمین، تازه‌کند انگوت و مرادلوی رضی)، به منظور استفاده بهینه از نیروی کار و سایر نهاده‌های مورد استفاده و ایجاد زمینه مناسب برای بروز افکار و ابزارهای جدید که در نهایت منجر به افزایش انگیزه در بین نیروی کار در شعب مورد بررسی گردد.
  3. روش DEA تابع هدف را با توجه به دو فرض بازدهی ثابت به مقیاس (CRS) و بازدهی متغیر نسبت به مقیاس (VRS) بهینه‌سازی می‌کند. با توجه به مطالب ارائه شده در فصل چهارم می‌دانیم که، فرض CRS اهداف بلندمدت و فرض VRS اهداف کوتاه‌مدت را دنبال می‌کند، بنابراین برای شعب مورد بررسی می‌توان اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدتی را تدوین کرد، که امید می‌رود با عمل به این اهداف کارایی فنی شعب ناکارا افزایش یابد.
  4. با توجه به وجود الزامات دولتی برای شعب بانک کشاورزی جهت ارائه خدمات به مشترکین اکثر این شعب قادر به فعالیت در مقیاس بهینه و در نتیجه استفاده مطلوب از منابع موجود نمی‌باشند که این از عوامل عمده عدم کارایی اکثر شعب در استان و به تبع آن در کشور می‌باشد. امروزه در اکثر کشورها و در مواردی در کشور ما بخش نظام مالی بتدریج از انحصارات دولتی خارج و وارد بازار رقابتی گردیده است به گونه‌ای که مشترکین در انتخاب بانکهای مزبور جهت رفع خدمات خود می‌باشند که این انگیزه‌ای را در بانکها جهت تعدیل هزینه‌ها و بهبود ارائه خدمات به مشترکین ایجاد می‌نماید. با توجه به شروع فرایند خصوصی‌سازی در صنعت بانکداری و با تشویق فعالیت بخش خصوصی در نظام مالی و افزایش فضای رقابتی، علاوه بر این که انگیزه‌ای برای بانکها جهت تعدیل هزینه‌ها و استفاده بهینه از منابع موجود ایجاد می‌گردد، کیفیت خدمات ارائه شده و میزان تسهیلات اعطایی نیز تا حدودی می‌تواند بهبود می‌یابد.
  5. دستاورد علمی این پژوهش دلالت بر آن دارد که روند کند و نزولی کارایی که در فصل چهارم به آن پرداخته شد، در سطح شعب ناکارای بانک کشاورزی عامل اصلی کاهش کارایی کل بوده و لذا با رفع این مشکلات است که می‌توان ضمن صرفه‌جویی در استفاده از منابع و نهاده‌های محدود اقتصادی (مقیاس)، میزان رشد کارایی را تداوم و پشتوانه مناسبی برای دستیابی به اهداف توسعه‌ای در نظام مالی داشته باشیم.
  6. استفاده مؤثرتر از داراییهای ثابت موجود در نظام بانکی همانند دستگاههای کارت خوان و … در راستای ارتقاء سطح رضایتمندی مشتریان و جلب سپرده‌های سرگردان مردم.
  7. با توجه به این که واحدهای (شعب) تره‌بار، شیخ صفی، خلخال، مشگین‌شهر، عنبران نمین، بازار زرگران، گیوی، بیله‌سوار، بسیج بیله‌سوار، کورائیم نیر، پارس‌آباد، شهید بهشتی، اصلاندوز، کشت و صنعت، هشتجین، هیر، سازمان تعاون مشگین‌شهر، جعفرآباد، جهاد کشاورزی، خیابان بعثت اردبیل، بازار مشگین‌شهر، آبی بیگلو نمین، تازه‌کند انگوت و مرادلوی رضی ناکاراترین واحد انتخابی بانک کشاورزی می‌باشند که از نظر کارایی در سطح پایین می‌باشند، و با توجه به این که برخی از این شعب دارای بازدهی فزاینده به مقیاس هستند، یعنی قابلیت آن را دارند که حجم خدمات خود را افزایش داده و با این کار ناکارایی خود را کاهش دهند و بقیه واحدها دارای بازدهی کاهنده به مقیاس می‌باشند. لذا برای رسیدن به مرز کارایی باید حجم فعالیت خود را کاهش دهند.

البته واحدهای کارا که از لحاظ مقیاس نیز کارا می‌باشند باید همین سطح خدمات و نهاده را حفظ نمایند. در نتیجه می‌توان گفت مدیریت، بانک و به ‌تبع آن تخصیص بهینه منابع دچار تغییر و تحول شده است و می‌توانند در ایجاد کارایی مؤثر در بانک مفید باشند. اما در مورد مقیاس بانک (اندازه و حجم عملیات) و تکنولوژی باید تجدیدنظر شود. با این همه باید به این نکته نیز اذعان شود که بررسی کاملتر عوامل مؤثر بر سطح کارایی مستلزم توجه به پاره‌ای محدودیتهایی است که در مرحله جمع‌آوری داده‌ها وجود دارد. لحاظ متغیرهایی همچون تفاوت در مناطق قرار گرفتن شعبه، ترکیب حسابها، سطح درآمد و توزیع آن در منطقه می‌تواند نتایج بهتری را حاصل نماید.

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.