پایان نامه نظارت بر قوه مجریه/موضوع استيضاح

موضوع استيضاح بايد صريح باشد و مورد يا موارد دقيقاً ذكر شود. در غير اين صورت تا هنگامي كه از موارد مندرج در استيضاح رفع ابهام نشود استيضاح از طرف رئيس مجلس قبول نمي‌شود اين امر براي آن است كه بهنگام طرح استيضاح استيضاح كنندگان نبايد در ضمن استدلالها و توضيحات خود موضوعهاي ديگر را كه به موارد استيضاح مربوط نمي شود وارد بحث نمايند. (نورتون، 92، 1384)

جلسه استيضاح: وزير يا هيات وزيران موظفند ظرف ده روز پس از آنكه استيضاح براي آنها فرستاده شد در مجلس حضور يابند و توضيحات لازم را بدهند براي تعيين وقت استيضاح در ظرف اين ده روز، وزير يا هيات وزيران، پيشنهاد خود را به مجلس مي‌دهند و اين پيشنهاد پس از تصويب در هيات رئيسه مجلس، در دستور هفتگي مجلس قرار مي‌گيرد. تعيين وقت در مدت مقرر ده روزه جبنه امري دارد. در مصوبه ابتدايي مجلس پيش بيني شده بود كه تاخير از مدت مقرر ممكن نخواهد بود , مگر با موافقت استيضاح كنندگان و دولت. لكن شوراي نگهبان اين قيد را مغاير اصل هشتاد و نهم قانون اساسي دانست، زيرا اين اصل مدت را منحصراً ده روز تعيين كرده است و اين مدت موضوعيت دارد و رعايتش دارد و رعايتش حتمي است.

پس از شروع استيضاح بيانات طرفين بايد در يك يا چند جلسه متوالي ايراد شود و معمولاً هنگامي كه استيضاح در دستور است، مجلس نبايد دستور ديگري داشته باشد و تغيير دستور به هيچ وجه جايز نيست مگر در مورد لوايح سه فوريتي .

3-. مدت استيضاح : مدت استيضاح براي يك وزير سه ساعت و براي استيضاح وزيران نخست وزير و يا بيش از يك وزير پنج ساعت است. استيضاح كنندگان مي‌توانند و از بين خود يك يا چند نفر را براي بحث در موضوع استيضاح معرفي كنند ولي مجموع سخنان آنها نبايد از وقت مقرر تجاور كند در پاسخ استيضاح وزير سه ساعت دارد كه مي‌تواند حداكثر يك ساعت از آن را به يك يا دو نفر از نمايندگان بدهد كه مايلند از وي دفاع كنند. پس از پايان دفاعيات وزير، حداكثر دو نفر از استيضاح كنندگان حق دارند به مدت نيم ساعت توضيحات تكميلي بدهند، به شرط آنكه توضيحات مختصر باشد و صحبت هر كدام از يك ربع تجاور نكند. نخست وزير يا وزير مورد استيضاح نيز مي تواند حداكثر نيم ساعت مجدداً به عنوان دفاع صحبت نمايد.

4-تقاضاي راي اعتماد : پس از پايان استيضاح و ختم مذاكرات استيضاح شونده بايد تقاضاي راي اعتماد كند. پس از اعلام راي، اخذ راي بعمل مي آيد و نتيجه اعلام مي‌شود. براي ابقاي وزير يا هيئت وزيران، اكثريت مطلق آراء مناط اعتبار است؛ بنابراين راي ممتنع را نيز بايد جزء آراي منفي به حساب آورد و عملاً به معني مخالف گرفت. در نتيجه كساني كه مايل نيستند وزير يا هيئت وزيران بركنار شوند، بايد راي مفيد بدهند، يعني در دادن راي ممتنع دقت بيشتري به خرج دهند و چنانچه تعداد آراي موافق زياد نباشد و در مرز باشد  راي موافق بدهند تا موقعيت وزير يا دولت به خطر نيفتد. (شریعت پناهی، 203، 1383)

چنانچه استيضاح شونده از تقاضاي راي اعتماد استنكاف كند، در صورتيكه مجلس مقتضي بداند، رئيس اعلام راي عدم اعتماد مي‌كند.

در صورتي هم كه استيضاح شونده در مجلس حاضر نشود، استيضاح كنندگان مطالب خود را در غياب وي بيان مي‌كنند و در اين حالت نيز چنانچه مجلس مقتضي بداند، رئيس اعلام راي عدم اعتماد مي‌كند.

5-آثار و نتايج راي عدم اعتماد: راي عدم اعتماد به معني ارزيابي منفي كار وزير يا سياست هيئت وزيران است و موجب عزل وزير يا هيئت وزيران مي‌شود. وزير يا وزيران و نيز نخست وير معزول نمي‌توانند در هيئت دولتي كه بلافاصله تشكيل مي‌شود عضويت داشته باشند. در واقع عزل افرادي كه راي نگرفته اند، تضمين اجرائي مسئوليت سياسي آنان در زمان تصدي دولتي است كه عضويت آن را داشته اند. همچنين به نظر قانون اساسي افرادي كه مسئوليت سياسي‌شان تا اين حد مورد بحث واقع شده است و صلاحيتشان مقبول نمايندگان نيست، حداقل بايد در هيئت دولتي كه بلافاصله تشكيل مي‌شود حضور نيابند. در حقيقت آثار و نتايج اين راي عدم اعتماد و اعلام عدم صلاحيت براي هيئت دولت بعد نيز اعتبار دارد.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

نظارت مجلس شورای اسلامی بر قوه مجریه از طریق کمیسیون‌های داخلی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *